Vesti 
Đurkovićeva knjiga „Slika, zvuk i moć: ogledi iz pop-politike" (MST Gajić, Beograd 2009) analitički prati rad privilegovanih intelektualnih moćnika, čiji su štetni učinci više nego vidljivi na kulturnom biću srpskog društva
Nedavno objavljena knjiga „Slika, zvuk i moć: ogledi iz pop-politike" dr Miše Đurkovića, našeg istaknutog istraživača popularne kulture i konzervativne političke misli, predstavlja izuzetno značajnu sociološku i kulturološku studiju. Ona vrlo ubedljivo osvetljava proces kontinuirane erozije tradicionalnog kulturnog identiteta kod Srba u tranzicionom vremenu, koji je bio započet još u vreme ortodoksnog komunističkog poretka. Ova knjiga zapravo, oštroumno i argumentovano objašnjava završni čin tog procesa u prvoj dekadi 21. veka, tačnije, odmah nakon uspostavljanja tzv. „demokratskih promena" 5. oktobra 2000. godine. Naglašavajući da se radi o svojevrsnom „socijalnom i kulturološkom inženjeringu", Đurković zapaža da je osnovni cilj tog sada već nabujalog procesa brisanje starog i prepoznatljivog srpskog kulturnog obrasca (čiji su osnovni elementi: ćirilično pismo, srpski jezik, svetosavlje, kosovski zavet, epsko narodno pesništvo, porodica, negovanje vojničkih tradicija itd.) u režiji vodećih zapadnih sila (SAD, EU) i stvarnje novog postmodernog kulturnog identiteta saglasno njihovim (prvenstveno američkim) merilima i interesima.
Početna faza tog završnog procesa može se uočiti još tokom devedesetih godina 20. veka u vreme neprikosnovene Miloševićeve vladavine, kada je, uz pomoć Soros fonda i ostalih „filantropskih" organizacija sa Zapada, stvoren čitav paralelni sistem kulturnih, novinarskih i akademskih ustanova u tzv. nevladinom sektoru. Ova „paralelna država" bila je namenjena ideološkoj obuci (zapravo indoktrinaciji) mlađih političkih, intelektualnih i novinarskih kadrova sa osnovnim zadatkom da stvore ideološko-duhovnu klimu u kojoj bi se s lakoćom rastopila gotovo sva tradicionalna kulturna dostignuća srpskog naroda. I stvarno, sve što je ova soroševska paradržava činila svodilo se na upornu diskreditaciju srpske kulture iz predkomunističkog vremena (po ugledu na njihovog ideološkog prethodnika Radomira Konstantinovića) kao anahrone i prevaziđene. Gotovo sve civilizacijske vrednosti srpskog naroda iz vremena srednjovekovne države, osmanske okupacije i mukotrpne izgradnje moderne srpske državavnosti tokom 19. i 20. veka bile su predmet „kritičkog preispitivanja" ove grupe angažovanih intelektualaca, uglavnom okupljenih u „Beogradskom krugu" i antiratnom pokretu 1991. godine. Njihovi rani radovi mogu se pronaći u dva značajna zbornika: „Druga Srbija", koju je upravo objavio Beogradski krug, i „Srpska strana rata", koju je uredio Nebojša Popov.
TALOG 8. SEDNICE U ovoj prilično šarolikoj grupi bilo je različitog sveta, a najviše intelektualnih izdanaka poražene frakcije srpskih komunista na čuvenoj Osmoj sednici CK SKS, zatim starih „trockista", praksisovaca, ubeđenih Jugoslovena, nekadašnjih disidenata, boraca za „socijalizam sa ljudskim likom" itd. Ono što je povezivalo sve ove levičarske teoretičare jeste „neoborivi" ideološki aksiom izvučen iz ideologije nekadašnje KPJ o tome, da je „velikosrpski nacionalizam" ako ne jedini onda sigurno glavni uzročnik gotovo svih kriza u istoriji jugoslovenske države, pa tako i uzročnik svih ratova u Jugoslaviji u poslednjoj dekadi 20. veka. A da bi se taj „velikosrpski nacionalizam" obuzdao i na koncu savladao, potrebno je neutralisati tradicionalni srpski identitet jer je upravo on oduvek predstavljao izvorište ideje o „uspostavaljanju proširene srpske države na Balkanu na štetu drugih naroda, i to primenom najgorih zločinačkih metoda." To zapravo znači da je potrebno zbrisati srpsku tradiciju i stvoriti preduslove za drugačiji kulturni obrazac, svojstven „evropskom duhu."
Tako je ova grupa intelektualaca započela svoju „istorijsku misiju" u svojoj „paralelnoj državi" uz obilatu pomoć Zapada, kojem je iz sopstvenih geopolitičkih interesa na Balkanu odgovaralo radikalno preoblikovanje tradicionalnog srpskog kulturnog obrasca.
Na udaru njihove kritike posebno su se našle hrišćanske vrline i humanističke poruke iz epskih narodnih pesama, srpske pravoslavne vere i teologije i Kosovskog zaveta. Naročito je Kosovski zavet uvek bio zlonamerno i vrlo nategnuto interpretiran kao nekakav „destruktivan mit" i ogledalo „velikosrpskog nacionalizma," koje navodno „koči progres" i „sprečava modernizaciju Srbije" i „podstiče na mržnju, osvetu, zločine i nasilje".
Lagano i uporno, strpljivom propagandom i dobro osmišljenim marketinškim akcijama, ovi „građanski opredeljeni" intelektualci postepeno su osvajali kulturni prostor u Srbiji (čemu je pomogao i komrpomitovani Miloševićev režim svojim brutalnim akcijama i odsustvom bilo kakve osmišljene kulturne politike), da bi posle petooktobarskog puča uveli svoju ideologiju u zvanične političke i kulturne institucije, mimo svih demokratskih pravila. Tako su ovi intelektualci iz svoje „akademske paradržave" prešli u zvaničnu državu, zadržavajući pri tom sve finansijske poluge moći u nevladinom sektoru. Oni su postali neka vrsta „ideološkog biča" nove probriselske i provašingtonske vlasti u Srbiji. Njihova uloga je zapravo identična nekadašnjoj ulozi ideoloških komisija pri SKJ, tako da je „kulturna politika" svih srpskih vlada proisteklih iz nekadašnjeg DOS od samog početka bila strogo podvrgnuta merilima njihovog ideološkog opredeljenja. Od tog momenta u Srbiji je na delu završni čin hirurškog razdvajanja Srba od njihove tradicionalne kulture. To se moglo primetiti i na primeru nedostojnog, zapravo sramnog obeležavanja najznačajnijeg jubileja u modernoj istoriji Srbije - dvestogodišnjice od izbijanja Srpske revolucije 1804. godine. Na prvi pogled već je bilo jasno da je obeležavanje ovog epohalnog događaja bilo gurnuto na margine intelektualnog i kulturnog života postkomunističke Srbije. Umesto da se čitava prva dekada 21. veka potpuno posveti svim aspektima značaja Srpske revolucije, a posebno uticaju koji je ona nesumnjivo imala na čitavom Balkanu, cela proslava bila je svedena na isprazno folklorno svečarenje van svakog smisla i logike. Ona je zapravo bila ograničena na jedan jalovi spektakl sa neubedljivim scenskim „masovkama." A i to je izvedeno nekako bojažljivo i bljutavo. Sticao se utisak kao da se srpska država nečeg stidi, i kao da se morala pravdati zbog događaja 1804-1830. godine. Bila je primetna nelagoda kod organizatora što se uopšte prihvatio tog posla, pošto su ga ideološki cenzori petooktobarskog puča vrlo lako mogli optužiti za „povampirenje velikosrpskog nacionalizma," da je proslava urađena na način kako to dolikuje svakoj nacionalnoj demokratskoj državi.
EVROPSKE VREDNOSTI Već se iz ovakvog odnosa novih vlasti i njihovih ideoloških pokrovitelja prema najznačajnijem događaju u modernoj srpskoj istoriji, moglo videti u kom pravcu će ići „kulturna politika" postpetooktobarske Srbije: u pravcu daljeg rasturanja ionako (pod udarcima komunizma) već prilično razorenih dostignuća tradicionalne srpske nacionalne kulture. Imajući u vidu da su sve dosovske vlade prepustile korisnicima Soros fonda kreiranje novog kulturnog obrasca prema ukusu vodećih intelektualnih bičeva novog režima, nova kulturna politika uglavnom se svodila na popularizaciju one ideologije koju su soroševski mediji „izvikali" za duhovni temelj „evropskih vrednosti." A ta ideologija obuhvata sledeće: kult apstraktnog građanizma kao nekakve „vrhovne vrednosti" u društvu, anti-nacionalizam (posebno se misli na srpski), selektivno poštovanje ljudskih prava (uglavnom manjina) uz otvorenu diskriminaciju većinskog srpskog naroda, ogoljeni ateizam uz naglašenu netrpeljivost prema Srpskoj pravoslavnoj crkvi uz pomirljiv stav prema Rimokatoličkoj crkvi i Islamskoj verskoj zajednici, forsiranje latiničnog pisma nauštrb matične ćirilice, bezuslovno prihvatanje ideje homoseksualizma kao „napredne ljudske vrednosti," i naposletku, nekritičko, neracionalno i idolatrijsko zastupanje politike tzv. „evro-atlantskih integracija."
Ova ideologija poslužila je kao osnova za „rekonstrukciju" srpskog kulturnog identiteta. Ubrzo je osmišljen čitav sistem praktičnih mera kako bi se postigao željeni cilj. Tako se postepeno i lagano vršilo „ubrizgavanje" razbarušenih postmodernističkih supstrata popularne kulture u ispražnjenu srpsku nacionalnu ljušturu, u koju se sada - posle poluvekovnog komunističkog duhovnog pustošenja - mogu s lakoćom uneti čak i najprizemnije stvari. Sve se to i dalje čini kroz sliku (na polju filmske umetnosti), zvuk (na polju muzičke umetnosti) i propagandu (na polju nametanja navedenih „vrednosti" i tumačenja istorijskih procesa). Na taj način bi trebalo stvoriti neke nove „postmodernističke", zapravo „Evro-Srbe", koji se nikako ne bi mogli prepoznati sa svojim precima. To bi bili Srbi kojima ništa ne bi značila njihova iskonska vera pravoslavna niti njihova Crkva, koja im je uvek pružala utehu i utočište (posebno u teškim istorijskim trenucima kada su gubili državnost), niti ćirilično pismo, niti tradicionalni porodični moral, kao ni vojska.
Prema zamisli ovih „modernizatora", to bi bili nekakvi „urbani" Srbi, koji bi uglavnom pisali latinicom, koji bi pretežno bili ateisti i obavezno prezirali svoju Crkvu. I koji bi se odrekli svoje predkomunističke istorije kao suštinski bezvredne i primitivne. Ono što je najvažnije, to bi bili Srbi koji bi Kosovo i Metohiju, Crnu Goru, pa čak i Vojvodinu tretirali kao nesrpske zemlje; o Republici Srpskoj i nekadašnjoj Republici Srpskoj Krajini da se i ne govori. To bi bili Srbi „građanisti" i „kosmoplite," koji bi svima morali ugađati i činiti ustupke zbog „zločinačke prošlosti srpskih vođa." To bi bili Srbi koji se nikad ne bi smeli setiti niti odati počast žrtvama ratnih zločina i genocida u Jasenovcu, Jadovnom, Prebilovcima, Staroj Gradiški, Gospiću, Sarajevu, Bratuncu, „Žutoj kući" i svim ostalim srpskim stratištima tokom brojnih ratova na Balkanu u 20. veku, ali koji bi se stalno izvinjavali zbog izmišljenog genocida u Srebrenici. Na koncu, to bi bili Srbi kojima ni porodični moral niti vojska više ne bi bile svetinje. To bi bili Srbi, koji bi bez ikakve ograde prihvatili ideologiju homoseksualizma.
I upravo knjiga dr Đurkovića izvanredno piše o ovom čudovišnom socio-kulturološkom eksperimentu. Ona analitički prati rad ovih privilegovanih intelektualnih moćnika, čiji su štetni učinci više nego vidljivi na kulturnom biću srpskog društva. Dovoljno je samo pogledati šta se dešava Narodnoj biblioteci pod upravom jednog od soroševaca, pa da se shvati kolike su razmere njihove destrukcije i neodgovornosti. Zbog svega toga, knjiga dr Đurkovića je veoma vredna, korisna i poučna. Ona podstiče čitaoce da se duboko zamisle nad sudbinom tradicionalne srpske kulture (kao dela evropske civilizacije) kojoj preti potpuni nestanak ukoliko se uskoro ne ponudi neka dobro osmišljena i na tradiciji zasnovana alternativa. A tradicionalna srpska kultura je - to ne treba posebno ni naglašavati - vazda bila uslov opstanka ne samo Srbije nego i celokupnog srpskog naroda na Balkanu.
Autor je naučni saradnik Balkanološkog instituta SANU
( 57 ocena )
