Kina, Indija i izbegavanje Tukididove zamke

U Pekingu odnose između Kine i Indije tretiraju veoma ozbiljno, podređujući ih jedino značaju kineskih odnosa sa Sjedinjenim Državama

Predstave Zapada o istoriji i geografiji između Evrope i Azije su preplavljene mnoštvom kulturnih implikacija koje potiču iz Aleksandride. To je kolekcija tekstova koji kombinuju istinu, epsku dramu i mitologiju, sastavljena između smrti Aleksandra Velikog 323. godine p.n.e. i četvrtog veka n.e, a pripisuje se ili Aristotelovom rođaku Kalistenu, ili Aleksandrovom tutoru.

U desetogodišnjem periodu Aleksandar je iskovao imperiju koja je obuhvatala Malu Aziju i ono što je Zapad kasnije nazvao Srednjim istokom, anektirajući zemlje današnje Turske, Sirije, Izraela i Palestine, Egipta, Libana, Jordana, Iraka, Irana, kao i deo Pakistana i severozapadne Indije.

Tokom više od dva milenijuma, Aleksandar je na Zapadu najbolje oličavao sudar ove dve uzvišene paradigme: Istoka i Zapada. Aleksandrova osvajanja su takođe pomogla u tome da Indija uđe u zapadnu svest, geografski i kulturno. Na kraju smo naučili da je Indija zapravo bila blizu arapskog sveta – kopnom preko Irana, a u pomorskom smislu svojom direktnom vezom sa Persijskim zalivom.

Razmena roba, tradicija i kultura je uvek bila ugrađena u širu sliku. Kopnom ili morem, drevni Put svile je – pre stizanja u Kinu – prolazio kroz Indiju. Rim je već trgovao sa Indijom pre nego što je saznao za Središnje kraljevstvo, kao što su i Kinezi jedva znali da Mediteran uopšte postoji.

BLIŽE ZAPADU
Tako je Indija uvek bila bliža zapadnom umu od Kine. Paralelno tome, kada je Vasko de Gama stigao u jugozapadnu Indiju 1498, tamošnje luke su već više od milenijuma trgovale sa Kinom, jugoistočnom Azijom, arapskim svetom i Mediteranom.

Može se napraviti istorijska pretpostavka da su indijski kraljevići, nakon toliko dugog vremena trgovanja sa arapskim, jevrejskim i kineskim trgovcima, bili obmanuti ,,miroljubivim“ namerama prvih evropskih inkurzija koje su na kraju dovele do britanske dominacije potkontinentom.

Ovu pozadinu treba imati u vidu kada posmatramo šta se dogodilo tokom poslednjeg međunarodnog Rajsina dijaloga u Nju Delhiju. Ovaj događaj je sponzorisalo indijsko ministarstvo spoljnih poslova i istraživačka fondacija ,,Obzerver“ (ORF), koja je indijski tink-tenk.

Tema Rajsina dijaloga je bilo ,,upravljanje remetilačkim tranzicijama“. Kao ,,remetilačka tranzicija“ broj jedan identifikovan je, ni manje ni više, nego kineski ,,Novi put svile“, poznat i kao ,,Inicijativa pojas i put“.

Više od 200 miliona Indijaca su muslimani, što Indiju čini trećom najvećom muslimanskom zemljom na svetu, nakon Indonezije i Pakistana. Tako da ne iznenađuje što desničarska prohinduistička BJP stranka premijera Narendre Modija nastupa kao samoproklamovani zaštitnik višemilenijumske civilizacije.

Ali ako zakopamo dublje otkrićemo da je moderni Hindu nacionalizam – umesto da brine o sudbini Mahabharate – zapravo nastao tokom 1920-ih, inspirisan teorijama Macinija, D’Anuncija, pa čak i Benita Musolinija. Ipak, on se svodio na strah od toga da će Hindu identitet biti zbrisan od strane islama ili hrišćanstva.

POJAS I PUT PROTIV ,,ČETVORKE“
NATO je bio u punom glasu na Rajsina dijalogu u Nju Delhiju preko admirala Harija Harisa, načelnika američke Pacifičke komande nedavno imenovanog ambasadorom SAD u Australiji. Prema Harisu, ,,realnost je ta da je Kina remetilačka tranziciona sila u Indo-pacifičkoj regiji; da je vlasnik deficita poverenja u regionu“.

Još bitnije, načelnici mornarica zemalja ,,Četvorke“ – SAD, Indija, Japan, Australija – se svi slažu u tome. Slaže se i penzionisani general Dejvid Petreus, bivši direktor CIA i glavni um iza invazija na Irak i Avganistan.

Neokonzervativni ideolog Zalmej Halizad, bivši američki ambasador za Irak i Avganistan, takođe je prisustvovao i pravilno se složio da će, nastojeći da poveže čitavu Evroaziju ,,Pojasom i putem“, Kina promeniti svetski poredak.

Rajsina dijalog je u potpunosti demonstrirao obim Vašingtonovog terminološkog pomeranja težišta sa ,,azijsko-pacifičkog“ u ,,indo-pacifičko“ dok je detaljno razmatrao terapiju ugrađenu u novu odbrambenu strategiju Pentagona.

Kina i Rusija su ,,revizionističke sile“ posvećene podrivanju ,,međunarodnog poretka baziranog na pravilima“, a posebno Kina sa svojom ,,predatorskom ekonomijom“ koja će biti razvijena punim kapacitetom kroz program ,,Pojas i put“.

Tako je na ,,Četvorci“ (Quad) da implementira novu strategiju za obuzdavanje Kine. Geopolitički, u Pekingu odnose između Kine i Indije tretiraju veoma ozbiljno, podređujući ih jedino značaju kineskih odnosa sa Sjedinjenim Državama. U novije vreme, odnosi Kine i Rusije su u usponu – sa uzajamnom odrednicom ,,strateško partnerstvo“.

Za to vreme, odnosi Kine i Japana bi mogli da se kvalifikuju kao četvrti po značaju, iako ih veliki delovi kineske javnosti smatraju drugom najvećom pretnjom za ,,Kineski san“ predsednika Sija Đinpinga. Međutim, jednom kad Peking konsoliduje svoj uticaj na ključne rute pomorske trgovine kroz istočnu Aziju, Japan će prestati da bude problem.

Pravi problem će biti ukoliko Indija ikada odluči da pokuša da preseče ili makar da ometa pomorske rute kineske inicijative ,,Pojas i put“ – i kompleksne linije snabdevanja preko Indijskog okeana. Ključno geopolitičko pitanje 21. veka je kako će uspon Kine ,,remetiti“ američku hegemoniju i da li će omogućiti kineski – odnosno evroazijski – vek.

Kina i Indija poseduju sve što je potrebno da budu komplementarne. Obe su članice BRICS-a, grupe čiji su članovi i Brazil, Rusija i Južna Afrika. Takođe su deo Šangajske organizacije za saradnju (ŠOS), a vodeće su i u G-20. Međutim, Nju Delhi ipak istrajava u tome da Peking tretira kao pretnju umesto kao partnera.

STRAH OD NARASTAJUĆE MOĆI
Si Đinping, sa svoje strane, izgleda kao da veoma ozbiljno shvata ,,Tukididovu zamku“ – situaciju u kojoj narastajuća sila izaziva strah kod etablirane sile, što dovodi do rata. Si je to mnogo puta spominjao u svojim govorima.

Na taj način, zatvarajući istorijski krug koji je otpočeo sa Aleksandrom, sada imamo informisanog čitaoca iz Središnjeg kraljevstva koji pokazuje poštovanje prema najeminentnijem istoričaru antičke Grčke.

Si, u stvari, upozorava SAD, a posredno i Indiju, da ne upadaju u grešku koja je generisala Peloponeski rat, u kojem su svi bili gubitnici. Strah koji je u Spartu usadio uspon Atine učinio je rat neizbežnim (zamenite Spartu Vašingtonom/Delhijem, a Atinu Pekingom). Atina je bila poražena, kao i njen model demokratije. Zapravo, čitava Grčka je bila pobeđena, a njeno opadanje je poslužilo kao uvod za osvajanje od strane Filipa Makedonskog.

Inspirisana pomorskim ekspedicijama admirala Dženg Hea, Sijeva poenta je da Kina predstavlja dobronamernu silu, koja se sa ,,Novim putem svile“ – masivnom linijom trgovine i potencijalnim multiplikatorom bogatstva – razvija kao arhetip ,,vin-vin“ globalizacije 2.0.

Ali, ne računajte na to da će Indija i ,,Četvorka“ da plešu u tom ritmu.

 

Preveo VOJISLAV GAVRILOVIĆ

 

Asia times