Aleksandar Raković: Hrvatizacija Crnogoraca kroz ,,dukljanski identitet”

Crnogorskim separatistima bi priča o pokatoličavanju Grka južne Italije trebalo da posluži kao opomena

Pokatoličavanje i unijaćenje pravoslavnih Srba na prostoru od Gorskog kotara preko Like, Dalmacije, Hercegovine do Konavala traje od 16. veka do danas. Sličan proces se odvija u Crnoj Gori gde sadašnja vlast vrši politički pritisak na pravoslavne Srbe – jedini istorijski narod Crne Gore – da umesto srpskog odaberu takozvani „dukljanski identitet“ kojim Crnogorci ne bi više bili Srbi. Naime, prema hrvatskim ideolozima koji su tokom 20. veka u Zagrebu kovali planove prema Crnoj Gori, „dukljanski identitet“ i „crvenohrvatski identitet“ su sinonimi. Istovetan proces se uočava u zapadnoj Ukrajini gde je pokatoličavanje Malorusa započeto krajem 16. veka.

Međutim, ni Srbi ni Rusi nisu bili prva meta. Uglavnom se zaboravlja – ili javnost uopšte ne zna – da su prve žrtve pokatoličavanja bili Grci u njihovim istorijskim zemljama Siciliji i južnoj Italiji.

Grci su Siciliju i južnu Italiji naselili u 8. veku pre Hrista. Tim zemljama su doneli svoj antički identitet i uvrstili ih u svoj civilizacijski krug. Rimljani su Siciliju i južnu Italiju nazivali „Velika Grčka“ i njom su u antičko vreme dominirali gradovi koji grčka imena nose i danas: Napulj u južnoj Italiji, a Sirakuza na Siciliji. Rimljani su u 3. veku pre Hrista osvojili te grčke zemlje.

Od 200. godine pre Hrista do 14. godine posle Hrista trajala je romanizacija Velike Grčke. Na prostoru Sicilije i južne Italije se u dugom periodu odvijala latinska kolonizacija. Rimska administracija i čvrsta centralizacija doveli su do toga da grčki identitet utihne. Grci su se u 1. veku pre Hrista sve češće opredeljivali za latinska vlastita imena. Do 1. veka posle Hrista grčka populacija na prostoru Velike Grčke – kao nekadašnjeg etnopolitičkog pojma – znatno je razređena ali nije u potpunosti nestala.

Grčki identitet se na Siciliju i u južnu Italiju vratio s vizantijskim pohodima i pobedom nad Ostrogotima u 6. veku. Posle grčkog identiteta paganske Velike Grčke, na isto tle Vizantijske Italije stigao je grčki hrišćanski identitet. Tokom muslimanskog osvajanja Levanta (istočnog Mediterana) u prvoj polovini 7. veka, veliki deo grčke populacije je prešao u severnu Afriku, Malu Aziju i Italiju. Novopridošlo grčko stanovništvo se u južnoj Italiji stapalo sa preostalim grčkim starosedeocima.

Do kraja 11. veka vizantijski duhovni identitet je bio dominantan među hrišćanima na Siciliji i u južnoj Italiji uprkos arapskim osvajanjima koja su u 9. veku narušila razvoj grčkog stanovništva i dovela do iseljavanja monaštva na teritorije koje nisu potpale pod muslimansku vlast. Grčki hrišćani su u 10. veku bili većina na jugu Apulije i u centralnim i južnim delovima Kalabrije. Do kraja 11. veka, kada su Normani 1091. zagospodarili Sicilijom nakon dvoipovekovne vladavine Arapa, na Siciliji je živelo dve trećine stanovništva koje je govorilo arapskim jezikom i trećina stanovništva koja je govorila grčkim jezikom. Stanovništvo severoistočne Sicilije bilo je većinom pravoslavne vere, skoro svi hrišćani na Siciliji bili su „grčke vere“, a početkom 12. veka na sicilijskom ostrvu postajao je 21 grčki manastir.

Normanski vladari su sprovodili rehristijanizaciju Sicilije ali pod patronatom rimske crkve. Na episkopske stolice pravoslavnih arhijereja na Siciliji i u južnoj Italiji dovođeni su latinski biskupi. Uprkos procesu latinizacije, do 14. veka grčki jezik je dominirao južnom Italijom. Tokom narednih šest vekova istorijski grčki identitet je verskom i jezičkom latinizacijom zbrisan.

Crnogorskim separatistima i ova priča o pokatoličavanju pravoslavnih Grka treba da posluži kao pouka, kao što to treba da budu i priče o viševekovnom pokatoličavanju pravoslavnih Srba. Ukoliko ne žele da budu Srbi, ukoliko su latinica i „dukljanstvo“ njihovi izbori, uskoro neće biti ni Crnogorci. Njihov novopečeni kvazicrnogorski identitet samo je prelazna faza ka „Crvenim Hrvatima“.

 

Izvor Stanje stvari, 09. april 2018.