Kašogi je žrtva bliskoistočne Igre prestola

Saudijski prestolonaslednik Muhamed bin Salman i njegov kolega iz UAE Muhamed bin Zajed akteri su krvave bliskoistočne “Igre prestola”

Navodno mučenje, ubistvo i komadanje Džamala Kašogija, saudijskog novinara sa boravištem u Vašingtonu, u konzulatu Saudijske Arabije u Istanbulu, podsetilo je svet da se između različitih dinastija na Arabijskom poluostrvu odvija intezivna borba za vlast, kao i u okviru samih dinastija.

U novembru 2017. saudijski prestolonaslednik Muhamed Bin Salman (MBS) naredio je hapšenje i pritvaranje u rijadski hotel Ric Karlton nekih 200 članova saudijske kraljevske porodice, uključujući 11 konkurentskih prinčeva, ministre i uticajne biznismene. To se desilo nakon oktobra 2017. godine i tajnog sastanka u Rijadu između MBS-a i Džereda Kušnera, zeta Donalda Trampa, koji je potrajao do ranih jutarnjih časova. Priča se da je tokom sastanka Kušner MBS-u predao spisak sa imenima njegovih protivnika: vodećih ličnosti saudijske dinastije, vlade i značajnih kompanija. Pretpostavlja se da se na ovom spisku nalazilo i ime Džamala Ahmeda Kašogija.

KUŠNEROVA LISTA
Listu sa imenima Kušner je sastavio, pretpostavlja se, na osnovu tajnih, šifrovanih dokumenata koje je zatražio od Nacionalne bezbednosne agencije i CIA-e. Kušner ih je izričito tražio, ne zato što je stručnjak za prisluškivanje komunikacija, već najverovatnije zato što mu je službenik za informatičku kontrolu rekao kakve dosijee da traži. Porodica Kušner ima dugogodišnje odnose sa izraelskim Likudom, kao i sa Mosadom. Mosad održava tesne veze sa saudijskim Glavnim bezbednosnim predsedništvom, koje je sada lojalno MBS-u posle prethodne čistke vodećih kadrova koja je usledila što je on postao prestolonaslednik dinastije Saud.

Svi koji su se nalazili na listi koju je Kušner predao MBS-u bili su podvrgnuti špijuniranju njihovih telefonskih razgovora, video konferencija i elektronske pošte od strane Nacionalne bezbednosne agencije (NSA) i CIA-e. Spekuliše se da su Kušner i MBS ragovarali telefonom dan pre nego što je Kašogi ubijen.

Izveštaji američkih obaveštajnih izvora tvrde da je Nacionalna bezbednosna agencija prisluškivala komunikaciju visokog ranga između saudijske vlade u Rijadu i saudijskog konzulata u Istanbulu, što ukazuje da je postojala zavera da se Kašogi ili otme i prebaci u pritvor u Rijadu, ili da se ubije na licu mesta. Otmice i pritvori definitivno su deo Muhamed bin Salmanov manir, što se videlo kada je u Rijadu oteo i pritvorio libanskog premijera Sada Haririja, nakon što je ovaj doputovao 3. novembra 2017. Odmah pošto je Haririjev avion dotakao pistu u Rijadu, Saudijci su konfiskovali njegov mobilni telefon i on je pritvoren. Hariri je prisiljen da podnese ostavku u iznuđenom saopštenju koje je čitao na saudijskoj TV mreži. MBS se nadao da će Haririja zameniti njegovim starijim bratom sa kojim nije u dobrim odnosima, Bahom Haririjem, koga MBS drži u džepu.

MBS se pred bliskim saradnicima hvalio da i Kušnera “drži u džepu”. Libanski predsednik Mišel Aun zahtevao je od saudijskog režima Haririjevo hitno puštanje na slobodu i vraćanje u Bejrut. Kao što Rijad negira da je ubio Kašogija, tako je odbijao da prizna i da je Haririja držao protiv njegove volje. MBS je naredio Haririju da odleti u Abu Dabi da bi se sastao sa periodičnim saveznikom MBS-a, prestolonaslednikom Muhamedom Bin Zajedom (MBZ), prvim u liniji predsedavanja Ujedinjenim Arapskim Emiratima. Sa 57 godina, MBZ nije sirov kao mladi i plahoviti MBS. To potvrđuje njegova spremnost da sarađuje sa jordanskim kraljem Abdulom II u postizanju kompromisa sa sirijskim predsednikom Bašarom Asadom. MBS je bio besan na MBZ-ja i Abdulu, od kojih je drugi  član Hašemitske familije koja je isterana sa svojih poseda u Meki i Medini od strane Britanaca i Sauda nakon završetka Prvog svetskog rata. Netrpeljivost između Rijada i Amana postoji od kako su Hašemiti izgubili Hidžaz (regija na zapadu današnje Saudijske Arabije u kojoj se nalaze Meka i Medina; prim. prev.) od radikalnih vahabita Sauda.

Muhamed bin Salman, Bernard Kušner i Ivanka Tramp

MBS je takođe ljut na MBZ-a zato što podržava rivalske pretendente na vlast u južnom Jemenu. MBS podržava okrnjenu jemensku vladu koja se većinom nalazi u egzilu u Saudijskoj Arabiji, a protiv je Huta koje podržava Iran i čija vlada upravlja iz Sane na severu Jemena, u krvavom i genocidnom ratu koji je orkestriran iz Rijada, a koji je podržan od Trampove administracije i izraelskog režima.

UAE podržava Južni tranzicioni savet (JTS) koji teži da od južnog Jemena stvori nezavisnu državu, što je i bio status koji je uživao do nametnutog ujedinjenja sa severnim Jemenom 1990. godine. Uhvaćene u sredini su snage lojalne šeihu Abduli Bin Isi Al Afraru, sultanu Mahre, koja je prestala da postoji kada je Južni Jemen proglasio nezavisnost 1967. godine. Sultan Mahre živi u susednom omanskom sultanatu pod zaštitom sultana Kabusa Bin Saida, i nalazi se, takođe, na MBS-ovom nišanu, koji ne želi nikakvo suparništvo u saudijskoj kontroli nad Jemenom.

Smatra se da Oman podržava Mahru i Glavni savet naroda Sokotre, koga čine sultan i plemenske starešine iz Mahre. Ova suparnička vlast želi da bude oslobođena kontrole Saudijske Arabije, Emirata, Hutija i pro-saudijske jemenske vlade. Preko omanske misije pri Ujedinjenim nacijama, Glavni savet je direktnoj vezi sa Savetom Bezbednosti UN-a. JTS obuhvata i pripadnike plemena i kraljevskih porodica nekadašnjih država britanske kolonijalne ere – Federacije arapskih emirata juga i Protektorata Južne Arabije. Tu su uključeni Kathiri, sultanat Lahej, Kuajti (Hadramaut) i emirati Dale i Bejhan.

MBS I MBZ
Poznato je i da se MBS bavi izborom Kabusovog nasledinka, koji nema dece i koji je trn u oku Rijada. Pod Kabusovom vlašću, Oman je vodio prijateljsku politiku prema Iranu i Asadovoj vlasti u Siriji, kao i sa Katarom, gde je tridesetšestogodišnji princ Tamim Bin Hamad razbesneo MBS-a time što je održavao odnose sa Iranom. Tamimov otac, Hamad Bin Halifa Al Tani je formalno abdicirao sa trona u korist sina 2013. godine. Ipak, zna se da Hamad i dalje vuče konce u Dohi.

Šeik Hamad Bin Halifa Al Tani

Hamad je 1995. godine svrgao sa vlasti svog oca Halifu Bin Hamad Al Tanija dok se nalazio na lečenju u Ženevi. Sa druge strane, Halifa je sklonio sa vlasti svog rođaka Ahmeda dok je bio u lovu u Iranu. Ahmed se skrasio u Dubaiju gde se oženio ćerkom dubaijskog emira. MBS i MBZ su nestrpljivi da izguraju konkurenta trenutnom katarskom emiru iz redova potencijalnih pretendenata na tron u Dohi, uključujući dva rivala iz Al Tani klana za koje Saudijci tvrde da su legitimni naslednici katarskog prestola – Abdula Bin Ali Al Tanija i Sultan Bin Bin Suhaim Al Tanija.

MBS je, zajedno sa državama Zalivskog saveta za saradnju, sproveo kaznene ekonomske i diplomatske sankcije prema Kataru. Postoje izvesne kalkulacije da MBS neupadljivo podržava Tejmura Bin Asada, tridesetsedmogodišnjeg starijeg sina Kabusovog rođaka Saida Asada Bin Tarika, kao Kabusovog naslednika. Kao zamenik premijera za međunarodnu saradnju, Said Asad Bin Tarik je predodređen za naslednika bolesnog Kabusa.

U ovoj arabijskoj “Igri prestola”, MBZ možda ima svoje favorite među pretendentima na sultanski tron u Maskatu. Oni uključuju polubraću Saida Asada Bin Tarika – Hajtama Bin Tarika, koji je trenutno ministar kulture, i Šihaba Bin Tarika, bivšeg komandanta omanske mornarice. MBZ navodno upravlja mrežom špijuna unutar omanske kraljevske kancelarije kako bi uticao na to ko će naslediti Kabusa. Tu je još jedan, ne-arapski princ, koji može da u velikoj meri utiče na omansko nasleđe. To je princ od Velsa, Čarls, budući kralj Engleske, koji je dugogodišnji prijatelj i intimus sultana Kabusa.

Oman i Katar imaju svoje faktore uticaja u okviru kraljevskih porodica sedam emirata koji čine UAE. U julu, šeih Rašid Bin Hamad al Šarki, drugi u liniji nasleđa trona u Fudžajri, emiratu koji se graniči sa Omanom, prebegao je u Katar tražeći azil. On je izjavio da se vlada MBZ-a služi iznudama kako bi nadoknadili velike novčane svote koje emiratska kraljevska porodica šalje nepoznatim licima širom sveta, ukljućujući ona koja se nalaze u Ukrajini, Indiji, Maroku, Libanu, Jordanu, Egiptu i Siriji. UAE su, uz Saudijce, glavni finansijeri džihadističkih elemenata u svetu. Šeih Rašid je dostavio podatke katarskoj tajnoj policiji o nezadovoljstvu u emiratima zbog Muhamed bin Zajedovih diktatorskih mera u Abu Dabiju. Ostali prinčevi su takođe kritički nastrojeni prema emiraćanskom učešću u genocidnom građanskom ratu u Jemenu, ratu u kome se trupe iz Fudžaire, Um Al Livaina, Adžmana, Šardže i Ras Al Haime koriste kao topovsko meso, dok trupe iz bogatijeg Abu Dabija i Dubaija izbegavaju prvu borbenu liniju.

Nedavno su Saudijci pritisnuli svog marionetskog kralja u Bahreinu, Hamada Bin Isu al Halifu, da otpusti svog strica, premijera, princa Halifu Bin Salman al Halifu. Princ Halifa je jedan od premijera sa najdužim stažom na svetu. Ipak, on je očigledno smetao MBS-u svojim angažovanjem na zaštiti prava stranih radnika – uključujući radnike sa Filipina i iz južne Azije – u Bahreinu i širom Zaliva.

Prestolonaslednici Ujedinjenih Arapskih Emirata i Saudijske Arabije Muhamed bin Zajed i Muhamed bin Salman na Festivalu kamila u saudijskom Taifu, 22. septembar 2018.

Poznato je da MBS i Kušner smatraju Iran za glavnu pretnju miru na Bliskom istoku. MBZ deli njihovo mišljenje o Iranu, što očigledno nije stav emirata iz severnog dela zalivskog regiona, poput Furaidže. Iz njihovih akcija se može zaključiti da su MBS i MBZ, zajedno sa njihovim izraleskim i američkim saveznicima, glavna pretnja regionalnom miru. Ubistvo novinara sa američkim državljanstvom u trećoj državi – Turskoj – i kidnapovanje i kućni pritvor aktuelnog premijera druge države jeste ponašanje bez presedana na Bliskom istoku. Dok zajedno sa svojim kohortama učestvuju u krvavoj “Igri prestola” na Bliskom istoku, Saudijci se po totalnom neobaziranju na međunarodne norme mogu uporediti samo sa Izraelom.

 

Preveo Stefan Branisavljević

 

Strategic-culture.org