N. Babić: Rusija se nametnula kao jedina sila sposobna da reši situaciju u Idlibu

Rusija, braneći Siriju, ali i svoje interese, ima sličan status u regionu Bliskog istoka, a to je ona geopolitička slagalica koju treba složiti

Bezbrojne prijetnje koje su dolazile s od strane turskog vođstva nakon pogibije 36 turskih vojnika proteklog dana su očekivano bile prazne priče. Ni objava rata Siriji, niti uvođenje ratnog stanja u Turskoj nisu uslijedile nikakvim konkretnim koracima. Raskid odnosa s Rusijom se takođe nije dogodio. Prije nego prijeđemo na stvar spomenimo da je jutros tursko ministarstvo odbrane saopštilo „kako je turski avion F-16, napadnut od sirijskog lakog aviona L-39, oborio avion za obuku i borbena djelovanja sirijskog režima“. Naravno da ovu vijest niko razuman neće uzeti za ozbiljno, jer ne postoji pilot, osim u slučaju da je ISIL imao vazduhoplovstvo, koji bi sa avionom L-39 krenuo u direktni sukob na nebu protiv borbenog aviona F-16. Ubrzo se saznalo da je sirijski avion pogođen projektilom prijenosnog sistema MANPAD, vjerovatno  „Stingerom“ u regiji Džabal el Zavija, zapadno od Marat el Numana.

Jednako tako možemo vjerovati Ankari, kako tvrdi turska vojska, da je u proteklih 24 sata oboren i dron vladinih snaga, te da je uništeno šest tenkova, pet samohodnih topova, dva sistema protivvazdušne odbrane i da je ubijeno čak 327 vojnika i oficira sirijskih oružanih snaga. U međuvremenu sirijska vojska oslobađa nedavno izgubljena sela u južnom Idlibu i sada je već na prilazu Nairabu i uskoro se očekuje pokretanje kopnene operacije za ponovno preuzimanje nadzora nad ovim selom, iz kojeg se otvara put prema Sarminu i gradu Idlibu.

Osim toga, sirijska vojska poslala je veliki konvoj s pojačanjem u provinciju Idlib. Prema lokalnim izvorima, pojačanja sirijske vojske došla su u jugoistok pokrajine. Među vojnom opremom raspoređenom u zoni borbenih djelovanja su i dodatni sistemi protivvazdušne odbrane za borbu protiv bespilotnih letjelica turskih oružanih snaga. U možda najvažnijoj borbi, onoj na sirijskom nebu, sirijske snage, barem službeno, oborile su dva napadačka drona samo u posljednjih 12 sati. Jedan sinoć u pokušaju udara na područje Sarakiba, a drugi danas oko podneva, na nebu iznad Nairaba, dok se turski dron približavao sirijskim položajima. S ova dva oborena drona se broj uništenih turskih bespilotnih aviona popeo na 10. Podsjetimo da turska vojska ima ograničenu količinu napadačkih dronova i ovi gubici su vrlo ozbiljni.

Procjena daljeg razvoja situacije, mjesta i uloge Rusije je prilično složen posao. Uprkos brojnim radikalnim izjavama nakon najnovije eskalacije, Rusija i dalje održava kontakte s Turskom, poslije s tom zemljom, a ruski brodovi nesmetano plove Bosforom do Tartusa. Osim toga, avioni ruskog vojnog transportnog aviona kroz turski vazdušni prostor isporučuju vojnu opremu i osoblje u bazu Hmejim. I konačno, turski predsjednik Erdogan će petog marta doći u Moskvu kod Vladimira Putina, a ne obratno, kako se najavljivalo. Međutim, ne može se reći da se sreća na bojnom polju smiješila „turskim partnerima“ Rusije. “Potomci velikih osvajača”, kako turski novinari sebe nazivaju u turskim medijima, uspjeli su se staviti na čelo borbenih formacije terorističkih skupina i zaraditi direktni pogodak bombom FAB-500, koja je iznenada pala iz „neidentifikovanog aviona“. Turci su rekli da je bio sirijski. Sjećate se.

Podaci o turskim gubicima u ovoj epizodi variraju. Službeni podatak Turske je da su poginule 33 osobe, a neslužbeni više od 100. Broj povređenih može biti dva do tri puta veći od ubijenih. Osim toga, budući da govorimo o centralnoj operativnoj grupi vojne kampanje koja je bila u toku, sigurno je bilo viših oficira među stradalima. S obzirom na brojne žrtve u prethodnim topovskim i vazdušnim udarima na turske snage, može se procijeniti da je podrška teroristima u ovom trenutku Tursku koštala oko dvije stotine mrtvih i nekoliko stotina ranjenih. I ovdje govorimo o najmanjem mogućem broju žrtava. Stoga bi ukupni gubitak mogao doseći čak petsto ljudi. Osim toga, Turci i njihovi teroristi u Idlibu su izgubili nekoliko desetina oklopnih vozila.

Što se tiče gubitaka terorista, mora se uzeti u obzir da se vazdušni napadi protiv njih intenzivno sprovode već mjesec dana i protiv njih djeluje gotovo sva raspoloživa artiljerija sirijske vojske. Frontalni napadi terorista, koji su se doslovno gurali prema linijama vladinih snaga pod jakom vatrom sirijske vojske u regiji Sarakib, doveli su do ogromnih gubitaka u ljudstvu tokom posljednjih nekoliko dana, i to pod turskim vođstvom. Ukupni gubici terorista u borbama u februaru bi mogli  doseći hiljadu ljudi, a i ostali bi, s tako uspješnim vođstvom, mogli završiti isto.

Jedini uspjeh Turske je bila operacija, ograničena u opsegu, orijentalnog  romantičnog naziva „Štit proljeća“. Lokalni napadi na sirijske jedinice provedeni su od 28. do 29. februara koristeći bespilotne letjelice, ali se o tome uveliko pričalo u turskim medijima. Ministar odbrane Turske, general Hulusi Akar, došao je koordinisati rad nekoliko aviona. Možda su zato ove akcije postale relativno uspješne. Procijenjeno je da je turskim udarima sirijska vojska mogla izgubiti do 50 komada vojne opreme i da je iz stroja izbačeno najviše nekoliko stotina vojnika, uključujući ranjene.

Uspjeh Turaka bio je kratkotrajan. Prvog marta sirijski sistemi protivvazdušne odbrane su pokrenuti djelimično, jer sistemi protivvazdušne odbrane S-300PMU-2 još nisu korišćeni. I već su desetkovali turske vazdušne snage, odnosno dronove. Od prvog marta do sinoć je oboreno šest bespilotnih aviona, četiri Bayraktara TB2 i dva najnovija udarna aviona TAI Anka-S. To se dogodilo u prva 24 sata od objave da sirijsko nebo više nije sigurno za tursko vazduhoplovstvo. Kasnije su oborena još dva napadačka drona, posljednji danas u podne, ali još nije saopšteno kojeg tipa.

Osim bespilotnih letjelica, Turci su „zatvaranja“ sirijskog neba koristili borbene avione F-16, koji su oborili dva sirijska Su-24. Sirijci su istog trenutka proglasili zonu zabrane leta nad Idlibom, a Rusi da njihove trupe ne mogu jamčiti bezbednost turskim avionima nad Sirijom. Ta je izjava signal Turcima o mogućem jačanju sirijske protivvazdušne odbrane na području Idliba, kao i da su turski avioni postali legitimna meta, budući da sirijski sistemi protivvazdušne odbrane prethodno nisu korišćeni protiv Turaka. Dakle, uprkos velikim riječima i glasnim izjavama, tursko vođstvo nije preduzelo odlučne korake. Zaraćene strane, Turska i Sirija, razmjenjuju napade, ali Erdogan svakodnevno gubi vojnike u Idlibu. S tim u vezi, ma kako to cinično zvučalo, vrijeme igra za Asada. Tokom dugih godina rata su Sirijci navikli na žrtve, a sada je rat postao nacionalno-oslobodilačkog karaktera i sirijski vojnici znaju da se moraju boriti ili će Sirija biti okupirana.

Kod Turaka je situacija potpuno suprotna. Bilo koji veći, čak i jednokratni gubici, tursko društvo i vodstvo vode u histeriju, zbog čega i čujemo svakakve izjave iz Ankare. Turska nema stvarne političke ciljeve u Siriji, a turski narod moralno nije spreman beskrajno krvlju plaćati želje za osmanskom veličinom Erdogana i njegove svite. Rusija se ovdje predstavlja kao posrednik, a ne kao strana u sukobu, što mnogi ne razumiju, iako ruski avioni pripremaju teren za napredovanje SAA, ruski i sirijski sistemi protivvazdušne odbrane obaraju turske dronove, iako su sirijski vojni sistemi zapravo bivši sovjetski, sada modernizovani od strane Rusije, a ruski specijalci i vojni savjetnici sa sirijskim kolegama vode kopnenu kampanju u Idlibu.

Stoga Turska i Rusija i dalje nisu stranke u sukobu, već „partneri“. Tako se Rusija nametnula kao jedina sila koja je sposobna riješiti trenutnu situaciju. Zbog toga Erdogan i odlazi u Moskvu. I sve to se događa u vrijeme dok možemo reći da su Turska i Rusija zapravo u sukobu, stoga je trebala velika vještina za igrati ovu tešku geopolitičku partiju. Najlakše bi bilo, kako neki tvrde, da je Moskva poslala nekoliko Tupoljeva ili lansirala desetine krstarećih projektila, pobila dvije tri hiljade Turaka i sve bi bilo gotovo. Što bi bilo „gotovo“? Treba li uopšte odgovarati na ovo pitanje?

Dakle, iako je uključena u sukob, baš kao i Turska, Rusija je uspjela zadržati ulogu posrednika s kredibilitetom. Gotovo svi sukobi na postsovjetskom prostoru razvijali su se po sličnom scenariju i Rusija i dalje obavlja posredničke funkcije u Pridnjestrovlju, Karabagu i Donbasu. Ono što je novo u ovoj situaciji jeste da Vladimir Putin neće primiti čelnika neke  postsovjetske države koji ide u Moskvu da riješi svoje vojno-političke probleme, već predsjednika zemlje Bliskog istoka i članice NATO pakta s drugom najvećom vojskom saveza i stanovništvom od 83 miliona ljudi.

U postsovjetskom prostoru je ta uloga Rusiji pripisivana na prirodan način kao najmoćnijoj državni od svih bivših sovjetskih republika. Sada Rusija, braneći Siriju, ali i svoje interese, ima sličan status u regionu Bliskog istoka, a to je ona geopolitička slagalica koju treba složiti, jer svaka budala na čelu države oružanim snagama kojima zapovijeda može dati naredbu da svu raspoloživu silu upotrijebe protiv aktera poput Erdogana. I šta onda…?

 

Autor Nebojša Babić

 

Naslovna fotografija: DELIL SOULEIMAN/AFP VIA GETTY IMAGES

 

Izvor logicno.com, 04. mart 2020.