Veliki povratak nacionalne države

Slika „globalnog sela i univerzalnih vrednosti“ počinje da puca pred nasrtajem nevidljivog neprijatelja. Iz tih pukotina nanovo izrastaju mladice nacionalnog

Svjetska zdravstvena organizacija je 11. marta 2020. proglasila pandemiju koronavirusa. Pandemija, kao scenario, podrazumjeva prihvatanje neminovnosti pojave virusa u svim zemljama svijeta, prije ili kasnije.[1]

Pored nesumnjivog uticaja i pritiska na zdravstveni sektor svake od pogođenih država,[2][3][4] posljedice koronavirusa nisu ostale ograničene na jednu oblast ljudskog djelovanja. Štaviše, uprkos tragičnom gubitku života i herojskim naporima zdravstvenih radnika širom svijeta u borbi protiv nove bolesti, jednom kada virus bude stavljen pod kontrolu posljedice pandemije u drugim oblastima prijete da zasjene ljudske žrtve i trenutni pritisak na zdravstvene sisteme.

UTICAJ NA EKONOMIJU
Brzo širenje virusa i mjere neophodne za njegovo suzbijanje su imale veoma negativan uticaj na ekonomsku situaciju, globalno gledano. Lanci snadbjevanja, kako gotovom robom tako i sirovim materijalima su, takoreći, preko noći prekinuti, ostavljajući sve upletene aktere u ranjivom položaju te istovremeno jasno pokazujući slabosti globalnog neoliberalnog ekonomskog sistema. U skladu sa procjenama, Evropska investiciona banka pripremila je paket od 40 milijardi evra isključivo u svrhu borbe protiv negativnih posljedica koje će pandemija koronavirusa imati na zemlje članice EU.[5] Evropski komesar za privredu je istakao da, bez obzira na dalji razvoj situacije, evropsku ekonomiju očekuje recesija.[6]

S druge strane Atlantika, pandemija je u potpunosti osakatila američko tržište dionicama i izazvala najbrži pad vrijednosti u američkoj istoriji.[7] Sve kompanije u okviru S&P 500, odnosno pet stotina najvećih američkih preduzeća, su već pred kraj februara zabilježile gubitke od 1,7 hiljada milijardi dolara.[8][9] Među najvećim gubitnicima su Džef Bezos, Ilon Mask i Bernard Arno.[10][11]

Istovremeno, naftna industrija Sjedinjenih Država se našla pod udarom[12][13][14] uzrokovanim odlukom Rusije da istupi iz OPEC+ sporazuma. Nakon što je Moskva odbila da smanji domaću proizvodnju nafte, Saudijska Arabija je odlučila da preplavi tržište jeftinom naftom, u suštini započinjući rat cijenama protiv Rusije.[15][16][17] Zahvaljujući činjenici da je jednostrani potez Rijada doveo u opasnost zaradu ostalih članica OPEC-a, jedan broj analitičara predviđa krah organizacije, s obzirom da u ovom trenutku sporazum koristi jedino Saudijskoj Arabiji.[18]

S obzirom da je Kina bila izvor trenutne pandemije, kineska ekonomija je neminovno morala, kao i ostatak društva, da podnese pritisak borbe protiv virusa. Iako je vrhunac epidemije u Kini, po svemu sudeći, prošao, oživljavanje privrede ide sporo i oprezno,[19] posebno uslijed bojazni da bi naglo opuštanje mjera prevencije moglo dovesti do stvaranja novog žarišta, iz čega bi neminovno proizašao ponovljeni ciklus ekonomskog opadanja. Prema nekim predviđanjima, negativan uticaj pandemije na kinesku privredu će se osjetiti u predstojećih pola godine[20] i već sada se ranija predviđanja o privrednom rastu u toku 2020. mogu okarakterisati kao neostvariva.[21]

Kineski radnici sklapaju automobil u Hondinoj fabrici u Vuhanu, nakon epidemije koronavirusa, 23. mart 2020. (Foto: AFP)
Kineski radnici sklapaju automobil u Hondinoj fabrici u Vuhanu, 23. mart 2020. (Foto: AFP)

Generalno gledano, uticaj pandemije na svjetsku ekonomiju je bio negativan. S obzirom na prirodu globalnog ekonomskog sistema, to je bilo i za očekivati. Prema predviđanjima žurnala Blumberg, gubici globalne ekonomije, uzrokovani kriznom situacijom, najvjerovatnije će prevazići 2,5 hiljade milijardi dolara.[22] Već sada je očigledno da niti jedan sektor globalizovane ekonomije nije ostao pošteđen[23][24] i svaki privredni subjekat, čak i djelimično oslonjen na globalne privredne tokove, sada snosi posljedice svoje zavisnosti od stranih investitora ili strane robe.

Uzevši u obzir sve navedeno, nemoguće je ne primjetiti da se za razliku od posljedica pandemije, koje se snose kolektivno, borba i obuzdavanje virusa vode prevashodno na nivou nacionalne države. Prilikom stvaranja prvih žarišta epidemije u Kini, kineske vlasti su mahom samostalnim naporima pristupile obuzdavanju širenja virusa.[25] Kada se virus proširio teritorijom EU, došlo je do zatvaranja kako unutrašnjih tako i spoljnih granica Unije.[26]  Države kao što su Njemačka, Poljska, Danska i Češka su već početkom marta zatvorile svoje granice i uvele značajna ograničena na kretanje.[27] Pored potpunog ili djelimičnog zatvaranja granica, značajan broj zemalja je pristupio zatvaranju svih nekritičnih proizvodnih pogona i preduzeća te drastičnom ograničavanju slobode kretanja i okupljanja građana.[28]

KRAH BAJKE O SOLIDARNOSTI
Prilikom obraćanja javnosti, održanog 15. marta, predsjednik Srbije Aleksandar Vučić je kritički istakao „da evropska solidarnost ne postoji. To je bila bajka na papiru.“[29] Ovo je dramatičan zaokret za političara koji je duži vremenski period uporno ponavljao da Srbija, a samim time i ostale zemlje Balkana,[30] nemaju alternativu učlanjenju u Evropsku uniju.[31]

Pozadina ovakve reakcije, prema navodima medija, došla je nakon što je Srbiji onemogućen uvoz medicinske zaštitne robe iz Evrope.[32] Kao evropska zemlja koja ima ozbiljne namjere da pristupi Uniji i koja je uključena u više programa te iste nadnacionalne strukture, Srbija je imala određeni stepen prava nadati se nešto privilegovanijem ophođenju od strane Brisela. Evropska odluka da se zabrani izvoz dovoljno je jasan pokazatelj svima koji i dalje polažu nade u idealističke principe evropske zajednice i Evrope kao zajedničke kuće.

S obzirom da se Srbija i dalje nalazi u pregovorima za pristupanje Evropskoj uniji, ovde se sa pravom može postaviti pitanje zašto srpske elite, kako u Beogradu tako i u BiH, i dalje pozitivno posmatraju ulazak u okvire političke tvorevine koja je izlaskom Velike Britanije pokazala sumnjiv stepen unutrašnje stabilnosti te, neposredno nakon toga, nizak stepen unutrašnje solidarnosti prilikom suočavanja sa širenjem koronavirusa.

Sa ekonomskog gledišta, zanimljivo je da Evropska unija, koja i dalje slovi za jedan od najvećih ekonomskih blokova, zabranjuje izvoz medicinske opreme. Jedan od razloga, koji na takvo ponašanje upućuje, jeste interna nestašica dotične opreme. Istovremeno, jedne od najpoznatijih njemačkih novina, Cajt, vršeći analizu trenutnog stanja ističe kako se Srbija već sada okreće ka saradnji sa Kinom i tumači nastup predsjednika Vučića kao „kopernikanski preokret u srpskoj spoljnoj politici“.[33][34]

Predsednik Srbije Aleksandar Vučić se pozdravlja sa kineskim medicinskim stručnjacima tokom njihovog dočeka na aerodromu, Beograd, 21. mart 2020. (Foto: Predsedništvo Srbije/Dimitrije Goll)
Predsednik Srbije Aleksandar Vučić se pozdravlja sa kineskim medicinskim stručnjacima na aerodromu Nikola Tesla, Beograd, 21. mart 2020. (Foto: Predsedništvo Srbije/Dimitrije Goll)

Ponašanje Brisela prema Srbiji i ostalim trećim zemljama se, u kontekstu isključive hladne logike, može i razumjeti. Nedostatak organizovanosti i saradnje unutar Unije je sasvim drugačiji scenario, koji bi trebalo da je skoro pa nemoguć. Gubitak unutrašnje kohezije se najbolje primjećuje kroz kritike italijanskog ambasadora pri EU, Mauricija Masara, koji je istakao da nijedna članica EU nije odgovorila na poziv Rima da se Italiji putem EU mehanizama uputi pomoć u medicinskoj opremi.[35]

Ironično je da vlade Sjeverne Makedonije i Albanije, zajedno sa svojim pokroviteljima iz Brisela, proslavljaju početak pregovora o članstvu[36][37] u Evropskoj uniji dok Rim prijeti sopstvenom verzijom Bregzita.[38] Naime, pored budžeta Italije koji se pojavio kao sporna tačka u odnosima između Rima i EU, nesposobnost Brisela da pomogne Italiji u trenutnoj krizi zajedno sa krahom solidarnosti među državama članicama dodatno su produbili nezadovoljstvo i nestrpljenje Italijana prema Uniji.[39][40][41][42] Italijanski premijer Đuzepe Konte je odbacio prijedlog EU o mjerama borbe protiv koronavirusa, i dao kolegama iz ostalih članica rok od deset dana da pronađu zadovoljavajuće rješenje.[43] Istovremeno, Mateo Salvini, vođa jedne od najvećih italijanskih stranaka nazvao je Uniju „leglom zmija i šakala“ pozivajući na izlazak Italije iz Evropske unije.[44][45]

Istovremeno, pasivni i haotični Brisel zamjenile su Kina i Rusija koje su svoje stručnjake, medicinske radnike i opremu uputile u Italiju. Pored Italije, Kina je opremu i medicinsko osoblje poslala većem broju drugih zemalja,[46] uključujući i Srbiju.[47] Nakon pristizanja ruske pomoći,[48] jedan stanovnik Italije je zastavu Evropske unije zamjenio ruskom.[49][50] Gest je svakako simboličan, no poruka je više nego jasna. Pored osoblja i opreme iz Rusije[51] i Kine, među onima koji su odlučili da Italiji pošalju pomoću našle su se, takođe, Kuba i Venecuela.[52][53]

NAJSIGURNIJE UTOČIŠTE
Kada se podvuče crta, ispostavlja se da nacionalne države,[54] pomognute od strane drugih nacionalnih država, snose najteži dio borbe protiv pandemije. Ne treba smetnuti s uma da su Rusija i Kina države sa sopstvenim interesima, te da pružena pomoć dodatno jača uticaj ruske i kineske meke moći.[55][56] I pored toga, bez obzira na moguću političku pozadinu, činjenica ostaje da pružena pomoć ima stvarnu vrijednost s obzirom da će uticati na obuzdavanje bolesti te spašavanje života.

S druge strane Atlantika, američki predsjednik Donald Tramp je već 12. marta jednostrano prekinuo putničke linije između Sjedinjenih Država i dvadeset šest članica šengenske zone.[57] Nekoliko dana nakon toga, uslijedilo je zatvaranje granica prema Kanadi[58] i Meksiku.[59][60] Sa više od 120.000[61][62] zaraženih i nešto više od dvije hiljade mrtvih, SAD su u relativno kratkom vremenskom periodu postale jedno od najvećih žarišta nove bolesti.[63] Najveći broj zaraženih nalazi se u Njujorku.

 Sanitetski brod američke mornarice u blizini Menhetna prispeva u Njujork radi zbrinjavanja pacijenata, 30. mart 2020. (Foto: Seth Wenig/AP photo)
Sanitetski brod američke mornarice u blizini Menhetna prispeva u Njujork radi zbrinjavanja pacijenata, 30. mart 2020. (Foto: Seth Wenig/AP photo)

Istovremeno sa pogoršanjem situacije u Sjedinjenim Državama, Vašington je za potrebe Amerike, vojnim avionom iz Italije, trenutno najteže pogođenom koronavirusom, transportovao pola miliona setova za testiranje[64][65][66] što dodatno oslikava nizak stepen solidarnosti među državama koje još uvijek slove kao saveznici.[67] Uzevši ovo u obzir, pitanje je kakvu pomoć od svojih novih saveznika može očekivati jedna od najnovijih članica NATO-a, Crna Gora.[68]

Ne uzimajući u razmatranje moralnu prirodu postupaka, zajednička osobina svih aktivnosti navedenih iznad leži u njihovom proizilaženju iz odluka nacionalnih vlada. Predstavnici nadnacionalnih tijela, kao što su EU i njoj slične tvorevine, sporo reaguju i nesposobni su da se nose sa krizom koja prevazilazi njihove kapacitete.[69][70] Čak i susret G20 oslikava stanje stvari u kojem nacionalne vlade imaju ključnu riječ.[71] Nakon što pandemija eventualno bude stavljena pod kontrolu, neminovno je za očekivati da će nacije širom svijeta očekivati osnaživanje javnih zdravstvenih sistema, mnogo strožije kontrole granice te državne institucije sposobne da zaštite populaciju od sličnih kriza.[72]

Primjere ovakvog ponašanja već možemo primjetiti u zemljama koje su najteže pogođene širenjem koronavirusa. Španija, zemlja koja je brzo postala jedno od žarišta bolesti, po kratkom postupku je u potpunosti nacionalizovala privatno zdravstvo.[73][74] S druge strane novouspostavljene granice, Francuska i Njemačka,[75] inače čvrsti zastupnici neoliberalne ekonomske teorije i prakse, spremne su nacionalizovati svoja najveća i najvažnija preduzeća kako bi ih sačuvali od ekonomskih posljedica pandemije.[76][77] Italija je već odlučila da nacionalizuje državnu avio-kompaniju koja je bila na gubitku u uslovima otvorenog tržišta.[78][79][80]

Njemačka, Francuska, Italija i Španija su među vodećim zemljama Evropske unije. Ako njihove vlade mogu pokrenuti postupke nacionalizacije u cilju očuvanja stabilnosti domaćih ekonomija, nemoguće je uvjeriti ostatak Evrope da ne krene istim putem. Štaviše, čini se da je duh ekonomske nacionalizacije pušten iz boce i upotreba ove alatke ubuduće ne mora biti ograničena na period pandemije. U svijetlu ovih dešavanja, nije na odmet zapitati se zašto nastaviti sa prodajom Komercijalne banke?

Poslovnica Komercijalnae banke u Beogradu

Sa početkom krize, u zavisnosti od izvora, u Srbiju vratilo između 70.000[81] i 300.000[82]građana. U pitanju su mahom osobe koje su radile u inostranstvu. Njihov povratak nije sporan, Srbija je njihova otadžbina, no zanimljivo je primjetiti da se u kriznom trenutku od nacionalne države traži i očekuje pomoć, iste one nacionalne države kojoj su ideolozi Zapada davno predvideli nestanak. Brojne druge zemlje su iskusile istu situaciju gdje se svojevoljno ili putem transporta organizovanog od strane države građani vraćaju u svoje matične zemlje. Ispostavlja se da je nacionalna država i dalje od strane svojih građana prepoznata kao najsigurnije utočište u kriznim situacijama.

U Evropi, koja je potpuno posvećena borbi protiv koronavirusa i praćenju razvoja situacije, stanje na grčkoj granici i pitanje migranata su izgubili na značaju. Štaviše, navode o postojanju tajne lokacije grčke vlade za pritvor migranata Evropska komisija uopšte nije zainteresovana da ispituje, prepuštajući istragu vlastima u Atini.[83] Jasno je da administracija Unije nema kapaciteta, u trenutnoj situaciji, da se zarad svojih često isticanih ideala sukobljava sa još jednom članicom.

STRAH OD RECESIJE
Za razliku od migrantske krize, trenutno stanje globalne ekonomije nalazi se u centru političkog djelovanja zemalja širom svijeta, zajedno sa obuzdavanjem širenja virusa i mjerama borbe protiv panedmije. Većina ekonomista se slaže da je pojava recesije,[84][85] globalno gledano, neminovna, dok neki predviđaju i nastanak depresije. Zajednička svim ovim predviđanjima, posebno onima koja stižu sa Zapada, jeste pretpostavka da je trenutna pandemija jedini faktor odgovoran za trenutne i buduće ekonomske nevolje.[86] Ovde je bitno imati na umu da su se znaci nadolazeće recesije prepoznavali još u toku 2019. godine, prije nego li se koronavirus proširio svijetom.[87] Štaviše, ekonomski stručnjaci su raspravljali o mogućnosti nove recesije dok je širenje koronavirusa još uvijek posmatrano kao unutrašnji problem Kine.

U izjavi za magazin Forčun, datoj početkom septembra 2019, profesor Tenpao Li je istakao da su „recesije – pad BDP tokom dva uzastopna tromjesječja – sastavni dio tokova finansija“.[88] Problem nije u pandemiji s obzirom da virus nije suštinska boljka trenutnog globalnog ekonomskog sistema. Sama priroda svjetske ekonomije je takva da su recesije prirodni dio „životnog“ ciklusa.[89]

Već u drugoj polovini marta, sedam velikih finansijskih kompanija, kako iz Sjedinjenih Država tako i iz Evrope, objavilo je svoja predviđanja o neminovnom ulasku američke ekonomije u recesiju koja će trajati do pred kraj 2020. Prema nekim gledištima, Vašington je već ušao u recesiju.[90] Nakon sloma američkih berzi početkom marta, Federalne rezerve Sjedinjenih Država su odlučile da u ekonomiju „upumpaju“ dodatnih hiljadu milijardi dolara[91][92][93] u pokušaju saniranja posljedica. Pored toga, američki Kongres je odobrio a predsjednik Tramp potpisao paket finansijske pomoći građanstvu i ekonomiji Sjedinjenih Država u iznosu od dodatne dve hiljade milijardi dolara.[94][95] Sjedinjene Države nisu usamljene u svojim postupcima, i značajan broj drugih država sprovodi iste mjere s ciljem spasavanja sopstvenih ekonomija.

Ironija leži u činjenici da su ove mjere iste one kojima su se svjetske finansijske institucije, kao što su Svjetska banka i MMF, godinama protivile. Štaviše, odobravanje kreditnih zaduženja pri ovim institucijama zavisilo je od prihvatanja mjera štednje i odbacivanja mogućnosti prostog štampanja novih suma novca. Sve se ovo već dogodilo tokom ekonomske krize iz 2008. kada su državne institucije spasavale bankarski sektor istim metodama. Nemoguće je da lekcije krize iz 2008. nisu naučene, posebno činjenica da su neodgovorne banke spasavane na račun prosječnih građana. Ponavljanje istih poteza odražava nepostojanje alternativnih mehanizama za prevazilaženje urođene mane globalnog ekonomskog sistema te krizu samog liberalnog ekonomskog poretka.

U tekstu za američku stranicu Fonda strateške kulture Alister Kruk opominje da je upitno hoće li „bolje informisana javnost tako spremno podržati državnu pomoć Boingu od 60 milijardi dolara kada se zna da je kompanija svu zaradu u posljednjih nekoliko godina trošila na otkup sopstvenih dionica i isplatu zarada svojim dioničarima.“[96][97] Nije suvišno zapitati se zašto bi nacije širom svijeta voljno učestvovale u spašavanju kompanija čiji vlasnici su članovi odnarođene elite, koja mahom sa prezirom i omalovažavanjem posmatra ne samo svoje navodne „sunarodnike“ već i sve vrijednosti koje su većini nacije bitne.[98]

U Francuskoj, uprkos mjerama prevencije protiv širenja koronavirusa, Žuti prsluci su masovno izašli na ulice i sukobili se sa policijom.[99] Francuski filozof Mišel Onfre bez oklijevanja je izjavio da „liberalizam ubija Evropu“[100] istovremeno misleći kako na ekonomski model tako i na političko ustrojstvo. Zaključak je jednostavan. Zapadne države, vođene ekonomskim i političkim liberalizmom nisu sposobne odgovoriti na vanrednu situaciju u kakvoj se svjet trenutno nalazi bez narušavanja svih principa svog ideološkog temelja.

 Predstavnica američkog ministarstva zdravlja drži obuku pripadnicima Nacionalne garde u Njujorku za testiranje na koronavirus, 14. mart 2020. (Foto: Sgt. Amouris Coss/U.S. Army National Guard/Handout/Reuters)
Predstavnica američkog ministarstva zdravlja drži obuku pripadnicima Nacionalne garde u Njujorku za testiranje na koronavirus, 14. mart 2020. (Foto: Sgt. Amouris Coss/U.S. Army National Guard/Handout/Reuters)

Novac iz helikoptera,[101] kako je sa podsmjehom otac monetarne ekonomije, Milton Fridman, nazivao finansijske podsticaje kakve trenutno vidimo širom svijeta, ne garantuje oporavak sistema. Velike kompanije možda i hoće biti spašene na račun širokih masa, no ovaj put se može očekivati da će dotične mase zahtjevati ekonomsku sigurnost zauzvrat, sigurnost koju trenutni globalni sistem ne može da ponudi. Pod napadom nevidljivog i objektivnog neprijatelja, slika „globalnog sela i univerzalnih vrijednosti“ počinje da puca. Iz tih pukotina, po svemu sudeći, nanovo izrastaju mladice nacionalnog.

Nacionalna država, kao glavni stub borbe protiv bolesti, pobraće i najvažnije plodove pobjede nad pandemijom našeg vremena, bez sumnje opravdavši viđenje onih koji su je prepoznali kao jedinu zaštitu od bezobzirnih potresa istorije.[102][103]

 

Više o virusu COVID-19 pročitajte OVDE.

 

Ljubiša Malenica je diplomirani politikolog

________________________________________________________________________________

UPUTNICE:
[1]https://www.statnews.com/2020/03/11/who-declares-the-coronavirus-outbreak-a-pandemic/

[2]https://www.nytimes.com/2020/03/12/world/europe/12italy-coronavirus-health-care.html

[3]https://www.cnbc.com/2020/02/25/coronavirus-cases-hit-80370-heres-why-health-sector-so-unprepared.html

[4]https://www.nytimes.com/2020/03/20/nyregion/ny-coronavirus-hospitals.html

[5]https://euobserver.com/coronavirus/147767

[6]https://euobserver.com/coronavirus/147767

[7]https://www.marketwatch.com/story/5-reasons-coronavirus-crushed-the-dow-and-left-global-financial-markets-broken-this-week-2020-03-13

[8]https://www.investors.com/etfs-and-funds/sectors/sp500-how-much-every-american-lost-in-the-coronavirus-stock-market-drop/

[9]https://www.cnbc.com/2020/02/25/coronavirus-wipes-out-1point7-trillion-in-us-stock-market-value-in-two-days.html

[10]https://www.forbes.com/sites/hayleycuccinello/2020/03/13/coronavirus-stock-market-losers-bezos-arnault-musk/#5956a2fd296f

[11]https://www.cnbc.com/2020/03/09/bezos-loses-7-billion-overnight-18-billion-in-a-month.html

[12]https://edition.cnn.com/2020/03/08/investing/stock-dow-futures-coronavirus/index.html

[13]https://nationalinterest.org/blog/middle-east-watch/great-oil-war-2020-has-begun-can-russia-win-131187

[14]https://foreignpolicy.com/2020/03/14/oil-price-war-russia-saudi-arabia-no-end-production/

[15]https://www.forbes.com/sites/ellenrwald/2020/03/09/russia-will-beat-saudi-arabia-in-this-oil-price-war/#3c06f57c14a6

[16]https://fortune.com/2020/03/17/saudi-arabia-russia-oil-price-war-death-opec/

[17]https://cryptoiq.co/oil-market-crumbles-as-russia-leaves-opec-and-saudi-arabia-responds-with-flood-of-oil-causing-global-stock-and-crypto-markets-to-tumble/

[18]https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2020-03-17/the-end-of-opec-is-here-thanks-to-saudi-arabia-s-spat-with-russia

[19]https://www.npr.org/2020/03/19/818518697/lessons-from-china-on-how-to-restart-an-economy-after-coronavirus-peaks

[20]https://www.cnbc.com/2020/02/28/coronavirus-may-hit-chinas-economy-for-2-quarters-stephen-roach-says.html

[21]https://www.cnbc.com/2020/03/10/coronavirus-analysts-cut-global-growth-forecasts-as-epidemic-spreads.html

[22]https://www.bloomberg.com/graphics/2020-coronavirus-pandemic-global-economic-risk/

[23]https://www.cnbc.com/2020/03/12/coronavirus-impact-on-global-economy-financial-markets-in-6-charts.html

[24]https://www.capitaleconomics.com/the-economic-effects-of-the-coronavirus/

[25]https://www.sciencemag.org/news/2020/03/china-s-aggressive-measures-have-slowed-coronavirus-they-may-not-work-other-countries

[26]https://www.cnbc.com/2020/03/17/coronavirus-european-union-leaders-agree-to-close-borders.html

[27]https://www.bbc.com/news/world-europe-51905129

[28]https://www.thesun.co.uk/news/11233604/which-countries-are-on-coronavirus-lockdown-spain-italy/

[29]https://www.nedeljnik.rs/samo-kina-moze-da-nam-pomogne-evropska-solidarnost-ne-postoji/

[30]https://avaz.ba/vijesti/224189/vucic-put-ka-eu-nema-alternativu-za-zemlje-regiona

[31]https://www.blic.rs/vesti/politika/vucic-i-korker-evropski-put-srbije-nema-alternativu/2pz8lel

[32]https://www.dw.com/sr/nema%C4%8Dki-cajt-vu%C4%8Di%C4%87ev-kopernikanski-obrt/a-52853917

[33]https://starmo.ba/vucic-srpska-a-ne-evropska-solidarnost/

[34]https://www.zeit.de/politik/ausland/2020-03/serbien-coronavirus-china-europaeische-union-eu-beitritt

[35]https://www.dw.com/sr/da-li-je-eu-ostavila-zapadni-balkan-na-cedilu/a-52835147

[36]https://www.rferl.org/a/after-years-of-delay-north-macedonia-albania-get-ok-to-begin-eu-accession-talks/30507053.html

[37]https://www.euronews.com/2020/03/24/brussels-can-open-eu-membership-talks-with-albania-and-north-macedonia

[38]https://www.express.co.uk/news/world/1254730/EU-warning-Italy-exit-Italexit-Brussels-coronavirus-response-COVID-19-Lagarde-latest

[39]https://www.ozy.com/around-the-world/the-wests-other-big-coronavirus-loss-italian-street-support/291331/

[40]https://www.theguardian.com/world/2020/mar/11/italy-criticises-eu-being-slow-help-coronavirus-epidemic

[41]https://www.iai.it/en/pubblicazioni/italian-public-opinion-eu-disappointed-not-estranged-yet

[42]https://www.express.co.uk/news/world/1257931/Italexit-EU-coronavirus-Brussels-Conte-Italy-von-der-Leyen-latest

[43]https://www.geopolitica.ru/sr/news/italija-je-na-ivici-katastrofe-konte-je-odbacio-predlog-eu

[44]https://rs.sputniknews.com/svet/202003281122187949-bivsi-zamenik-angele-merkel-eu-bi-mogla-da-se-raspadne-posle-pandemije/

[45]https://rs.sputniknews.com/evropa/202003271122185203-mateo-salvini-zapretio-izlaskom-italije-iz-eu-to-nije-unija-nego-leglo-zmija-i-sakala/

[46]https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-03-22/china-expands-medical-aid-to-africa-with-first-ethiopia-shipment

[47]https://abcnews.go.com/Health/wireStory/china-virus-pr-offensive-sends-masks-experts-abroad-69723923

[48]https://www.ft.com/content/b1c5681e-6cf9-11ea-89df-41bea055720b

[49]https://iskra.co/svet/italijan-sklonio-zastavu-eu-na-njeno-mjesto-postavio-rusku-hvala-putinu-i-rusiji/

[50]https://www.bitchute.com/video/o23HNsDAX7xj/

[51]https://iskra.co/svet/rusi-i-kubanci-u-italiji-sad-neprijatelji-spasavaju-nato-zemlje-od-virusa/

[52]https://www.telesurenglish.net/news/cuba-to-send-53-doctors-and-nurses-to-fight-covid19-in-italy-20200320-0008.html

[53]https://thegrayzone.com/2020/03/17/italy-uk-help-cuba-china-venezuela-coronavirus-us-sanctions/

[54]https://foreignpolicy.com/2020/03/12/coronavirus-killing-globalization-nationalism-protectionism-trump/

[55]https://www.ft.com/content/efdec278-6d01-11ea-9bca-bf503995cd6f

[56]https://www.rts.rs/page/stories/ci/%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81/story/3135/koronavirus-u-svetu/3900828/kinezi-rusi-i-kubanci-pomazu-italiji.html

[57]https://www.bbc.com/news/world-us-canada-51846923

[58]https://www.cnbc.com/2020/03/18/trump-says-the-us-will-close-the-border-with-canada-to-non-essential-traffic.html

[59]https://www.politico.com/news/2020/03/20/us-mexico-ready-to-partially-close-border-138946

[60]https://www.aljazeera.com/news/2020/03/borders-mexico-canada-set-close-200321062906658.html

[61]https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/cases-updates/cases-in-us.html

[62]https://www.worldometers.info/coronavirus/country/us/

[63]https://www.cnbc.com/2020/03/21/coronavirus-cases-top-300000-worldwide-as-us-becomes-one-of-worst-hit.html

[64]https://www.in4s.net/skandal-u-najpogodjenijoj-drzavi-virusom-nato-avioni-iz-italije-odvezli-pola-miliona-testova-na-koronavirus/

[65]https://www.msn.com/en-us/news/us/air-force-flew-500000-coronavirus-test-kits-from-italy-to-tennessee/ar-BB11nimy

[66]https://www.defenseone.com/threats/2020/03/us-air-force-flew-half-million-coronavirus-test-kits-italy-tennessee/163879/

[67]https://www.npr.org/sections/health-shots/2020/03/18/817801222/testing-swabs-run-in-short-supply-as-makers-try-to-speed-up-production

[68]https://rs.sputniknews.com/analize/202003261122170933-da-se-i-u-podgorici-ne-zavijore-kineske-i-ruske-zastave/

[69]https://www.alternet.org/2020/03/coronavirus-is-shaking-the-global-economy-but-its-had-an-underlying-disease-for-a-long-time/

[70]https://www.counterpunch.org/2020/03/13/coronavirus-reveals-the-cracks-in-globalization/

[71]https://www.theweek.in/news/india/2020/03/26/the-week-morning-brief-g20-summit-on-coronavirus.html

[72]https://www.newstatesman.com/world/2020/03/great-coming-apart-and-chance-build-something-better

[73]https://www.businessinsider.com/coronavirus-spain-nationalises-private-hospitals-emergency-covid-19-lockdown-2020-3

[74]https://www.democracynow.org/2020/3/17/spain_coronavirus

[75]https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-germany-pharmaceut/germany-would-like-to-localize-supply-chains-nationalization-possible-minister-says-idUSKBN2101BH

[76]https://www.ft.com/content/7eb398ac-6839-11ea-800d-da70cff6e4d3

[77]https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-03-17/france-ready-to-protect-big-companies-through-nationalization

[78]https://www.dw.com/en/coronavirus-forces-eu-leaders-to-weigh-nationalization-options/a-52838689

[79]https://www.dailysabah.com/business/france-italy-spain-in-bid-to-nationalize-businesses-hospitals-as-virus-hits/news

[80]https://simpleflying.com/alitalia-to-be-downsized-following-nationalization/

[81]http://rs.n1info.com/Vesti/a579769/Za-cetiri-dana-u-Srbiju-doslo-70.000-ljudi-kamp-za-gradjane-bez-prebivalista.html

[82]https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-52007905

[83]https://euobserver.com/migration/147704

[84]https://www.bbc.com/news/business-52000219

[85]https://www.theguardian.com/business/2020/mar/15/prepare-for-the-coronavirus-global-recession

[86]https://fortune.com/2020/03/25/coronavirus-economy-worse-than-the-great-recession-2008/

[87]https://www.cnbc.com/2019/09/30/is-there-a-recession-coming-keep-an-eye-on-these-key-indicators.html

[88]https://fortune.com/2019/09/02/next-recession-different-2008-great-recession/

[89]https://www.thebalance.com/causes-of-economic-recession-3306010

[90]https://markets.businessinsider.com/news/stocks/us-recession-coronavirus-pandemic-firms-forecasting-economic-distress-predictions-2020-2020-3-1029019597#1-goldman-sachs-us-gdp-24-in-2q-a-record-dop1

[91]https://www.politico.com/news/2020/03/12/fed-announces-massive-cash-injection-to-relieve-us-debt-market-127284

[92]https://www.axios.com/federal-reserve-temprorary-liquidity-89c59d7e-7c47-4663-ae55-33b5b55b39f3.html

[93]https://www.cnbc.com/2020/03/12/fed-to-pump-more-than-500-billion-into-short-term-bank-funding-expand-types-of-security-purchases.html

[94]https://www.bbc.com/news/world-us-canada-52033863

[95]https://edition.cnn.com/2020/03/27/politics/coronavirus-stimulus-house-vote/index.html

[96]https://www.standard.rs/2020/03/25/novac-iz-helikoptera-je-geopoliticka-prekretnica/

[97]https://www.strategic-culture.org/news/2020/03/23/helicopter-money-this-is-the-game-changer-geo-politically/

[98]https://stanjestvari.com/2020/03/27/slobodan-antonic-dobar-je-ovaj-narod-zar-ne-mozete-bar-malo-da-ga-postujete/

[99]https://www.youtube.com/watch?v=y9LtPKvoCEo&feature=youtu.be

[100]https://www.standard.rs/2020/03/27/misel-onfre-liberalizam-doslovno-ubija-evropu/

[101]https://www.strategic-culture.org/news/2020/03/23/helicopter-money-this-is-the-game-changer-geo-politically/

[102]https://www.standard.rs/2020/03/27/misa-djurkovic-gde-nema-drzave-nema-ni-zivota/

[103]https://www.vreme.com/cms/view.php?id=1256104

 

Naslovna fotografija: Ministarstvo odbrane Republike Srbije

 

Izvor princip.news