N. Babić: Kako je nemački Ustavni sud zatresao temelje EU

Nemačka, kao „lokomotiva EU“, načinila je korak koji bi mogao biti signal ostalima da razmisle zašto bi uvek i po svaku cenu sledili diktat EU

Koronavirus govori o raspadu Evropske unije prema scenariju Sovjetskog Saveza, rekla je Marin le Pen. Njen gorljivi protivnik, takozvani filantrop Džordž Soroš, takođe je upozorio na opasnost od propasti EU. Oba su ta predviđanja dana nakon što je, prvi put u istoriji, vrh EU zaprijetio da će uvesti sankcije svojoj glavnoj zemlji – Njemačkoj.

U Evropi se dogodila “izvjesna anomalija“ i otvorilo se pitanje o uvođenju sankcija protiv Njemačke. Ovo se događa prvi put. To je ranije bila normalna procedura protiv „neliberalne“ Mađarske i autoritarne Poljske, ali sankcije protiv svete Njemačke, i to iz središta EU koja zastupa upravo Njemačku, to je definitivno bilo neočekivano. Razlog spora, kupovina državnih obveznica i monetarna politika BundECBanke, nije toliko bitan koliko i sama činjenica. Naime, evropska birokratija još jednom potvrđuje prvenstvo nad pojedinim zemljama članicama, ne isključujući u ovom slučaju ni Njemačku. Zato je Velika Britanija i “pobjegla” iz EU, jer je bivšem carstvu bilo nepodnošljivo da im ukori stižu od anonimnih birokrata.

Proteklog vikenda je predsjednica Evropske komisije Ursula Fon der Lajen zaprijetila je da će pokrenuti postupak protiv Njemačke zbog odluke njemačkog Ustavnog suda od petog maja o djelimičnoj nespojivosti radnji Evropske centralne banke s temeljnim njemačkim zakonom. Ova činjenica djeluje posebno zanimljivo ako se prisjetimo da je sama Fon der Lajen Njemica, koje je donedavno obavljala dužnost ministarke odbrane. Ušla je u fotelju predsjednice evropske vlade prije samo šest mjeseci, i to na zahtjev svoje više saradnice, kancelarke Angele Merkel.

Ranije je njemački politolog Aleksander Rar odluku Ustavnog suda Njemačke od petog maja nazvao “epohalnom”, jer je taj dan nanesen “rušilački udarac” jedinstvu EU. “Činjenica da je najviša nacionalna sudska vlast u Njemačkoj osudila i nazvala politiku Evropske centralne banke neustavnom je povijesna”, rekao je Rar.

Suština presude Ustavnog suda je sljedeća. Od samog početka “koronakrize” je ECB otkupila dugove državnih i privatnih poduzeća širom Evrope. Tada je, grubo rečeno, ECB počela štampati novac kako bi uravnotežila situaciju. Potom je Ustavni sud Njemački optužio Evropsku centralnu banku da uništava zajedničku valutu i stvara situaciju društvene nepravde. Zapravo, ECB udara na džep običnih Nijemaca. „Brisel će morati uložiti ogromne napore na ponovnoj konsolidaciji EU, a hoće li to uspjeti, sada je teško reći “, naglasio je Rar.

NAKON NEMAČKE SADA SVI IMAJU PRAVO PREISPITATI ZAKONE EU
Američki milijarder Džordž Soroš takođe je odluku njemačkog suda smatrao izvanrednim događajem. U intervjuu za britanski Independent predvidio je raspad Evropske unije. TAčnije, to će se dogoditi ako druge zemlje, nakon Njemačke, počnu preispitivati takozvanu Evropsku pravnu stečevinu, „svetu kravu“ EU koja se ne dovodi u pitanje.

“Mogu li Mađarska i Poljska odlučiti hoće li slijediti evropske zakone ili svoje sudove, na čiji je legitimitet EU bacila ozbiljnu sumnju? Ovo se pitanje tiče samog srca EU, koja se temelji na vladavini prava. Poljska je odmah iskoristila priliku i najavila prvenstvo svojih sudova pod nadzorom vlade nad Evropskim pravom“, prigovara Džordž Soroš.

Istina, Soroš zna biti sklon dramatičnim prognozama, koje se, u pravilu, ne ostvaruju. Prije godinu dana Soroš je već proricao propadanje EU i propuste u Ukrajini, ali se to nije obistinilo. Treba imati na umu da Soroš nije samo finansijski teoretičar, on je veliki investitor, pa se ponekad njegove prognoze mogu smatrati izjavama koje pogoduju njegovim poslovnim interesima i može dizati i spuštati uloge. Svojevremeno je Soroš pokušao srušiti i njemačku marku, nakon što je ranije nanio veliku štetu britanskoj funti.

Naime, prije godinu dana je Soroš je u svom članku na stranici Prodžekt sindiket bio ogorčen što je stanovništvo Evropske unije u hibernaciji, a “ako se ne probudi, EU će se raspasti baš kao i Sovjetski Savez 1991.” Međutim, trenutni spor između Brisela i Berlina je svojevrsni paradoks. Bivša zvaničnica u svemu podređena Angeli Merkel, Ursula Fon der Lajen, ušla je u sukob sa sudom svoje zemlje.

NjEMAČKOJ TREBA EU, ALI NE ŽELI DATI NOVAC ZA NjENO SPAŠAVANjE
Ovaj je sukob vrlo znakovit. U Evropskoj uniji svi su navikli na to da Nijemci uvijek diktiraju sve, jer se Njemačka smatra neformalnim vođom EU i najviše je zainteresovana za njeno očuvanje.

Ali Nijemci sada ne žele preuzeti odgovornost za populističke i loše osmišljene odluke drugih zemalja, kao na primjer Italije. Podsjetimo, tamo su sada na vlasti bivši pokret, sada stranka Pokret pet zvezda i bivši socijaldemokrati PD. Liga Matea Salvinija je izašla iz vlade. Kako Pokret pet zvezda čine „antisistemski“ zastupnici, među njima i a doslovno svega, uključujući takozvane „antivaksere“, čija je krivica što se odmah i bez oklijevanja nisu preduzele potrebne mjere da se izoluju žarišta pandemije. „Osvijestili“ su se kada je već bilo kasno, a posljedice su svima poznate. Ali Italija je samo jedna od zemalja koja je u sukobu s Njemačkom oko „monetarne solidarnosti“, za koju Berlin ne želi ni čuti.

Tako da se ovo neće završiti jednim sudarom. Biće i drugih. Nakon odlaska Ujedinjenog Kraljevstva se ukupni budžet EU smanjio za 20 odsto. Dakle, moraće se rezati troškovi, a mnoge zemlje, posebno Srednja i Istočna Evropa, koje ostaju primaoci, a ne donatori, protive se tome. Insistiraju na tome da Stara Evropa poveća svoje doprinose. Tu su i Italija i Francuska koje traže koronavirusne obveznice solidarnosti, odnosno da se njihovi finansijski gubici preliju na cijelu Evrozonu, što je Angela Merkel odbila još u fazi najave ove inicijative.

BRISEL NEMA NIKAKAV PLAN
Brisel zapravo nema jasan plan za izlazak EU iz krize. Sada slijedi ozbiljna ekonomska depresija, stoga bi neke bogate zemlje EU mogle postaviti pitanje zašto ne bi djelovale nezavisno? Jedan od glavnih problema privrede EU postaje precijenjeni evro, što povećava troškove proizvodnje i pružanja usluga i, primjera radi, koči obnovu sektora turizma. Sada se postavlja pitanje kako se izvući iz depresije, zajedno ili pojedinačno? A to može značiti i izlazak iz Evropske unije. Ali s geostrateške tačke gledišta, izlaz iz uticaja evrokratije će se dogoditi u zoni ruske gravitacije.

Na kontinentu u Evropi postoji samo jedna velika protivteža, a to je Rusija, s kojom će sada mnoge evropske nacije početi tražiti normalizaciju odnosa. Svjedoci smo pojave centrifugalnih trendova u EU. Istovremeno, Brisel neće tiho gledati na ovaj postupak. Na raspolaganju ima puno poluga, prije svega novac Evropske centralne banke. Stoga na vlast na izborima moraju doći temeljno nove snage koje su spremne izazvati vrh Evropske unije.

U Francuskoj bi jedna od tih novih snaga očito mogla biti “Nacionalno okupljanje” na čelu s Marin le Pen. Ona je u utorak rekla da su dani Evropske unije, koja je “veštačka tvorevina”, odbrojani. I prisjetila se sudbine “Sovjetskog carstva“, koje se takođe raspadalo zbog “ideološkog apsurda”.

Marin le Pen zauzvrat predlaže stvaranje „Evrope nacija“, koja bi se temeljila na poštovanju nacionalnih karakteristika svake zemlje. Francuska političarka je napomenula da je koronavirusna kriza označila početak ovih promjena i vratila je Evropljanima riječi “granice”, “suverenitet” i “nacionalni interesi”.

U međuvremenu, mnogi ne vjeruju da su dani Evropske unije odbrojani. Prema zagovornicima ove tvrdnje vlada mišljenje da Njemačka to neće dozvoliti, jer je glavni izvoznik proizvoda na evropsko tržište i glavni korisnik jedinstvene valute evra. Berlin i prima od Evropske unije puno više od ostalih zemalja i ima najviše koriti od njenog postojanja, što je svima više nego jasno.

Njemačka bi na kraju mogla odlučiti da i dalje ostane zavisna od Sjedinjenih Država, prisiljena računati s evropskom birokratijom, koju je sama nametnula Evropi, ali će zauzvrat imati ogromne koristi. Čak i po cijenu mogućih sankcija koje se, vrlo vjerovatno, protiv nje neće uvesti.

Ali ovo su sve prognoze „očekivanog ishoda“, dok razdoblje pred nama, s recesijom i sve većim podjelama unutar EU, nosi nove izazove i nove svađe. Stoga se u ovom trenutku može zaključiti da je „lokomotiva EU“ napravila korak koji bi mogao biti signal ostalima da razmisle zašto bi uvijek i po svaku cijenu slijedili diktat EU, uključujući u slučajevima kada se to kosi s njihovim nacionalnim zakonodavstvom, da ne govorimo o šteti po nacionalne interese većine zemalja u EU, što je postalo praivlo, a ne izuzetak.

 

Autor Nebojša Babić

 

Naslovna fotografija: iStock

 

Izvor Fejsbuk stranica Nebojše Babića