N. Babić: EU je klinički mrtva, nema ništa od „zelenog dogovora“

Ključna tačka koja ograničava projekat, silno željen od sve većeg zelenog bloka Evrope, bila bi nedovoljna sredstva koja su bila namenjena tranziciji

Da, Evropa je klinički mrtva, kao što u opširnoj analizi piše moj beogradski kolega Boris Nad, čiji članak preporučujem da pročitate u cijelosti.

„Evropa je već klinički mrtva, i tu nema nikakve pomoći, iako većina ljudi, „slijepi kao Edip, misle da je pred njom budućnost“. Poricanje njene smrti je psihološki razumljiva reakcija ucveljenih, koji ne žele, ili još ne mogu da priznaju očiglednost smrti. Još neko vrijeme, preostaje materijalno blagostanje, a i njega je sve manje, ili postoji samo za odabrane. Vaskrsavaju (možda) bogovi, ne i narodi i civilizacije, društva koja su dospjela do svog istorijski i logički neumitnog kraja. Uzaludna su, dakle, „vračarska zazivanja njenih kadioničara“, „mlataranja rukama stručnjaka i birokrata koji se u Strazburu i Briselu upinju da tu tjelesinu na umoru, ako ne i mrtvu, pretvore u živ organizam“. „Biti Evropljanin“ danas je postalo prazna mantra, parola bez sadržaja i značenja. „Posljednji Evropljani“ nestali su negdje u mračnim i opasnim lavirintima istorije tragičnog i zaludnog XX vijeka. Uzalud je obraćati se mrtvacu očekujući da on ustane ili barem progovori. Uzaludno je tresti ga za ramena ili vikati na preminulog. „Stara iscrpljena drtina neće progovoriti ni jednu jedinu riječ da ospori dijagnozu“, piše Nad u svojom opširnom članku o nespornom, a što niko ne želi priznati.

Međutim, dok moj beogradski kolega nudi svoje argumente, takođe nesporne i važne za naglasiti, ja bih se zadržao na hladnim i surovim brojkama, koje, možda više nego bilo koji drugi pokazatelj, potvrđuju ovu tezu. A govorimo o novcu, zbog kojeg Evropska unija i postoji i na kojem je utemeljena. Zajednica bratskih naroda je obična glupost, posebno u neoliberalnom kontekstu i istorijskom trenutku kojeg, nažalost, živimo. Mi, taj „kolektivni Zapad“, kojeg u Briselu i Vašingtonu vole nazivati „međunarodnom zajednicom.

Sjetite se samo vremena prije koronavirusne pandemije. Otišli su Žan-Klod Junker i Federika Mogerini i sva bulumenta „komesara“ i njihovih pomoćnika Evropske komisije i došla je „Ona“; frau Ursula fon der Lajen, da najavi novo doba, decenije u kojem su sve evropske države namjeravale preduzeti mjere koje će pridonijeti zaštiti životne sredine, posebno kroz tranziciju industrija, energetskog sektora i poljoprivrede.

Posao vrijedan hiljade milijardi dolara, novac kojim bi upravljale elite i kompanija Blek rok i druge, a za vlade koje tog novca nemaju bi se izdale „zelene obveznice“. U praksi to znači da bi se vlade morale zadužiti sljedećih nekoliko generacija kako bi se sproveo takozvani „Novi zeleni dogovor“.

Do 2030. godine se Evropa obavezala na postupno smanjenje emisija CO2 i do te godine je trebalo dosegnuti smanjenje od 50 odsto, a do 2050. je evropska lešina trebala biti „ugljično slobodna“, „neutralna“, kako li već glasi ova njihova formula za takozvanu „zelenu Evropu“, zelenu kao američki dolar, kao što je svojevremeno rekao bivši bolivijski predsjednik Evo Morales kada je govorio o „zelenoj tranziciji“.

Međutim, dok je posljednjih mjeseci tema bila ograničena na industrije, promet i proizvodnju energije, 20. ovog mjeseca se plan proširio i na poljoprivredni sektor, “namećući” obavezu pretvaranja najmanje 25 odsto usjeva u organske do kraja tekuće decenije i da treba prepoloviti upotrebu pesticida. Ovo jesu važni projekti i u skladu s pažnjom koja se posvećuje životnoj sredini na zapadnom nivou, međutim, u svemu ovome se rizikuje da se ne učini niti prvi korak, kako je naglasio francuski list Mond, jer Evropska unija jednostavno ne bi imala potrebna sredstva za podsticaje i kontrolu zelene tranzicije. Ukratko, računi EU za ove projekte su prazni, zemlje su se okrenule ekonomskom nacionalizmu, što je logično i očekivano, čak i opravdano, tako su sve priče Ursule fon der Lajen postale obične priče za malu djecu.

NEMA DOVOLjNO NOVCA I SVE JE JASNO
Kako ista analiza naglašava, ključna tačka koja ograničava projekat, silno željen od sve većeg zelenog bloka Evrope, bila bi nedovoljna sredstva koja su bila namijenjena tranziciji, i sve to u situaciji u kojoj će biti potrebno više ulaganja. Osim toga, to bi uticalo i na fazu kontrole, a to znači i na uspjeh plana zaštite životne sredine Evropske unije.

Da bi se umiruća EU izvukla iz ovog zastoja potrebni su veći napori svih zemalja u uspostavi zajedničkog fonda za podsticanje i kontrolu. Ali kako i s kojim novcem? Ovo nije moguće ni kao hipoteza i trenutno nije izvodivo zbog ionako velikog troška prouzrokovanog pandemijom COVID-19.

I upravo u vrijeme kada su rođenje i podsticaj novih sektora trebali biti temeljni za brže ponovno pokretanje evropskog ekonomskog sistema, otvara se najvažnije pitanje u bloku, a to je tema raspodjele javnih sredstava.

ZELENI PROJEKAT PRED KOLAPSOM
Veliki evropski projekt usmjeren na transformaciju privrede i poljoprivrede rizikuje propast ne samo zbog nedostatka potrebnih evropskih sredstava. Naime, čini se da su čak i veliki privatni investicioni fondovi, koji u pravilu rade u špekulativnom interesu, a previše puta su ulagali u „procvat“ koji bi tek trebao doći u budućnosti, uvijek na štetu nacija, odustaju od najavljenih ulaganja. Iako su na sva zvona tvrdili „kako će sigurno učestvovati u realizaciji velikog evropskog zelenog sna“, kako nisu potpisani nikakvi ugovori, jedan po jedan se polako povlače iz igre i vjerovatno sele na puno sigurniji Istok.

I u ovom su scenariju pretpostavke dramatičnog i neslavnog neuspjeha izbile u prvi plan i sada se hitno traži kako posvetiti veću pažnju očuvanju Evropske unije kao konstrukta, dok će „Novi zeleni dogovor“ pričekati, a može biti i odbačen. Danas je budućnost toliko neizvjesna da se niko ne usuđuje davati ni kratkoročne prognoze, dok o srednjoročnim i drugoročnim niko i ne govori, osim na nivou vidovnjaka i šarlatana.,

ČITAVA EKONOMIJA JE U OPASNOSTI
U delikatnoj situaciji koju trenutno proživljava Evropska unija, otvaranje novih tržišnih segmenata za jačanje ekonomije jedno je od rješenja, jer su istorijski pomogla u fazi obuzdavanja recesije, a to su uslovi u kojima će Stari kontinent živjeti u sljedećim kvartalima, semestrima i godinama.

Međutim, ako podsticajni pritisak iz suve zajedničke blagajne bude manji od potrebnog,  a istovremeno se veća očekivanja temelje na privatnom ulaganju, rizik je očigledan. Stagnacija  sektora koji bi trebalo rasti na kraju će samo povećati štetu uzrokovanu postojećim ekonomskom padom. Na taj bi način cijela Evropska unija pala u ponor. Prije svega zbog povećanja cijena i najstrožih propisa u kombinaciji s nedostatkom produktivnog rasta.

Ta bi situacija u krajnjem slučaju mogla biti ključna u osudi Evrope da u međunarodnoj komercijalnoj logici igra sporednu ulogu, a to znači smrt Brisela kao međunarodnog geoekonomskog i posljedično geopolčitičkog aktera, čak i ako očuva privid (nepostojećeg) jedinstva.

 

Autor Nebojša Babić

 

Naslovna fotografija: Virginia Mayo/dpa

 

Izvor Fejsbuk stranica Nebojše Babića, 27. maj 2020.