Duh srebreničkog narativa

Za potrebe unutrašnje stabilnosti srebreničkog narativa Srbi nisu mogli postojati kao žrtve, dok u međunarodnim okvirima srpske žrtve nisu mogle biti spomenute

Kada se govori o Srebrenici i svemu što se desilo u dotičnom gradu, posebno u zapadnim medijima, pristrasno tumačenje događaja je već postalo norma. Narativ, godinama podržavan od strane medijskih kuća, nevladinih organizacija i Haškog tribunala u centar pažnje je postavio navodne zločine srpskih snaga protiv muslimanskog stanovništva namjerno odlučivši da zanemari dvije godine zločina takozvane „Armije BiH“ protiv srpskog naroda u istom regionu.

Kada se Srebrenica spomene, ona mora asocirati na srpsku krivicu i muslimanske žrtve. Sve što narušava ovu propagandnu poruku neophodno je držati podalje od glavnih medijskih tokova informacija kako ne bi pokvarilo sterilizovanu i idealizovanu sliku događaja koja se predstavlja kako domaćoj tako i stranoj javnosti.

NEPOSTOJANjE SRPSKIH ŽRTAVA
Čak i diskusija o srpskim žrtvama ne može biti dozvoljena s obzirom da otvara prostor za neprijatna pitanja. Uvođenje srpskih žrtava u priču o Srebrenici potresa sam temelj dosadašnjeg narativa narušavajući zlonamjernu postavku o srpskoj krivici. Srpske žrtve, posebno one koje spadaju u kategoriju civila, upućuju na dugogodišnje prisustvo srpskog stanovništva u datoj regiji i nagriza sliku „srpskih agresora“ koji odnekuda dolaze da unište Bosnu i Hercegovinu. Kada se jednom prihvati postojanje srpskih žrtava, onda se neminovno mora postaviti pitanje ko su osobe, odnosno vojne jedinice, odgovorne za ubistva i uništavanje srpske imovine. Odmah potom dolazi do logičkog podrivanja floskule veoma drage zapadnim medijima koji i dalje insistiraju na „demilitarizovanoj“[1][2][3] prirodi srebreničke enklave.

Na problematiku počinilaca zločina po automatizmu se nadovezuje pitanje težine njihove kazne i sprovođenja iste. Saznanje da su glavni organizatori muslimanskih napada na srpska sela ostali nekažnjeni, te da danas slove kao „uzorni“ građani BiH dodatno bi poljuljalo narativ o Srebrenici, koji je ionako na staklenim nogama.

Potreba da se slika o Srebrenici očuva onakva kakvom su je oblikovale zapadne medijske kuće i propaganda muslimanskog vođstva iz BiH ne postoji u vakuumu. Štaviše, Srebrenica je u više navrata nakon okončanja rata u Bosni i Hercegovini iskorišćena u svrhu pravdanja navodnih američkih humanitarnih intervencija u drugim državama.

Prilikom agresije Sjedinjenih Država i njihovih saveznika na SR Jugoslaviju, zapadni demagozi i medijske ličnosti su se često pozivali na Srebrenicu napominjući, veoma ozbiljnim glasom i sa zabrinutim licem, da neće dozvoliti „ponavljanje“ Srebrenice. Američki glasnogovornici prilikom pripreme za napad na Irak su takođe spominjali dešavanja u Srebrenici i opominjali da se takva dešavanja ne smiju ponoviti pod režimom Sadama Huseina.[4] Napadima na Libiju i rušenju Muamera Gadafija prethodila je medijska kampanja u kojoj je Srebrenica opet pronašla svoje mjesto[5] da bi se konačno motiv Srebrenice iskoristio tokom sukoba u Siriji kako bi se dodatno pokušao demonizovati režim Bašara al Asada.[6]

Ironija svega navedenog leži u činjenici da su dešavanja u Srebrenici, i kasnije tumačenje istih, iskorišćeni u svrhe razaranja nekoliko stabilnih država tokom čega su stradale desetine, ako ne i stotine hiljada građana dotičnih zemalja, mahom muslimana, od strane istih onih koji su „utvrdili“ šta se desilo u Srebrenici i složili da se takvo nešto ne smije ponoviti.

Memorijalni centar Srebrenica – Potočari (Foto: Wikimedia/Lucignolobrescia)
Memorijalni centar Srebrenica – Potočari (Foto: Wikimedia/Lucignolobrescia)

Naravno, tokom svih navedenih medijskih kampanja nijednom nisu spomenute srpske žrtve. Kao što je već istaknuto, za potrebe unutrašnje stabilnosti srebreničkog narativa Srbi nisu mogli postojati kao žrtve, dok u međunarodnim okvirima srpske žrtve nisu mogle biti spomenute jer bi to humanizovalo neprijatelja kojeg je u datom trenutku Zapad napadao. Stradanje Srba i narativ o Srebrenici upućivali bi na postojanje i druge strane medalje za svaki od sukoba pobrojanih iznad. Sirijci, Iračani, Libijci, i naravno Srbi, morali su biti predstavljeni kao neprijatelji i temeljito dehumanizovani tako da i zločini protiv njih izgube negativan aspekt i budu propraćeni sa ravnodušnošću ili pak radošću.

U svom ranijem tekstu, naslovljenom Kako stoji američki projekat „Velika Albanija“[7], autor je obratio pažnju na razvoj društvene pozadine američkog društva kakvo je ono danas. U srži dotičnog razvoja stoji ljevičarska ideologija. U okviru prethodnog teksta u nešto širim crtama je obrađena ova ideologija, no za potrebe ovog teksta ograničićemo se na kraće objašnjenje.

DVODIMENZIONALNA SLIKA
Kroz američko društvo se uvijek provlačila nit rasnih odnosa između stanovnika SAD-a. S obzirom da su prvi crnci stigli u Sjedinjene Države kao robovi, vremenom je dotična činjenica postala jedna od osnovnih identitetskih karakteristika crnačkog stanovništva. Nije potrebno isticati koliko loše na jednu zajednicu može uticati pretjerano naglašavanje uloge žrtve u određenim istorijskim okolnostima. Kroz masovne medije i industriju zabave, od šezdesetih godina dvadesetog vijeka stvarana je dihotomija krivice unutar američkog društva. Bijelcima u Sjedinjenim Državama bila je dodijeljena uloga krivaca dok su crnci, sa ostalim manjinama, postali žrtve. Kod prvih je razvijan kompleks krivice dok je kod drugih podstican kompleks žrtve.

Multikulturalizam i globalizam prenose dotične odnose na globalni nivo, uključujući i Evropu gdje evropska ljevica, idejno jalova, prihvata novu dogmu iz SAD-a i značajnim djelom je proširuje kroz Zapadnu Evropu podstičući na taj način amerikanizaciju evropskih nacija.

Putem „dugog marša kroz institucije“ američki ljevičari uspjeli su da svoje kadrove postave na veliki broj značajnih položaja kako unutar američkog društva tako i unutar američke političke strukture. Ove, ideološki zadojene osobe, su u Srbima prepoznale istorijske aktere koji savršeno odgovaraju konstruisanom stereotipu „loših momaka“.

Ilustrativan primjer su trenutna dešavanja u samim Sjedinjenim Državama. Uprkos veoma različitoj prirodi događaja, smrt Džordža Flojda i dešavanja u Srebrenici su od strane zapadnih medija, posebno zvaničnih, propraćeni skoro pa identično. Sličnosti se ogledaju u nekoliko ključnih detalja. Prvi, možda i najvažniji detalj, jeste skretanje pažnje na trenutak samog događaja. U slučaju Flojda, sva pažnja je posvećena trenutku njegove smrti, dok je u slučaju Srebrenice sva pažnja posvećena dešavanjima nakon ulaska srpskih snaga u enklavu. Slika koja nastaje na ovaj način je veoma uska i pojednostavljena te se da lako tumačiti kroz dihotomiju dobro-loše, istovremeno pružajući mogućnost onima koji stvaraju sliku da je tumače na način koji njima odgovara. Ne postoji ništa sem slike i samo taj jedan trenutak postaje temelj stvarnosti.

Ako je suditi po podacima o ranijem životu, Džordž Flojd nije bio uzoran građanin, štaviše, njegovo ponašanje je bilo daleko od toga. U periodu od 1998. do 2014. Flojd je u više navrata hapšen zbog kriminalnog ponašanja te je pet puta završio u zatvoru.[8] Godine 2007. uhapšen je nakon što je zajedno sa grupom osoba nasilno ušao u kuću žene, koja je i sama bila afričkog porijekla, te joj prijetio pištoljem dok su ostali pretresali objekat tražeći novac i narkotike. Prema nekim izvorima, žena je u tom trenutku bila trudna.[9][10]

Mural u Hjustonu na kome je naslikan Džordž Flojd sa anđeoskim krilima (Foto: AP Photo/David J. Phillip)
Mural u Hjustonu na kome je naslikan Džordž Flojd sa anđeoskim krilima (Foto: AP Photo/David J. Phillip)

Kao što se može vidjeti iz načina na koji se trenutno glorifikuje lik i djelo Džordža Flojda, njegovo ranije ponašanje kao da ne postoji i kroz medijski narativ je u potpunosti odvojeno od uokvirenog trenutka koji postaje ukupnost Flojdovog postojanja. U tom jednom trenutku, on je mučenik, i kao takav se prikazuje čitav njegov život, iako je to u potpunosti nevezano sa stvarnošću. Kroz istu ovu perspektivu su posmatrana i dešavanja u Srebrenici.

Napadi muslimanskih snaga, činjenica da je unutar „demilitarizovane“ zone funkcionisala vojna jedinica snage divizije, te ubistva srpskih civila od te iste vojne jedinice su u potpunosti zanemareni prilikom oblikovanja narativa o Srebrenici. Kao i u slučaju Flojda, Srebrenica je svedena na dvodimenzionalnu sliku niske rezolucije u okviru koje je pad enklave postao jedini događaj od značaja. Štaviše, stiče se utisak da je taj događaj i doveo do uvođenja same Srebrenice u tokove stvarnosti. Kao da dotični gradić nije postojao prije 1995. godine.

PODELA ULOGA
Zamrznuti trenutak je poslužio kao početna tačka za izgradnju čitavog narativa o samom događaju, u skladu sa željama onih koji tumače dešavanja. U toku stvaranja narativa neophodno je podijeliti i uloge, koje zarad održavanja nametnute percepcije događaja moraju biti jasno definisane i suprotstavljene za potrebe lakše konzumacije od strane društva koje se pretvorilo iz građanskog u potrošačko. Na scenu stupa dihotomija dobro-loše.

Prateća karakteristika razvoja narativa jeste demonizacija drugog kroz generalizaciju, zanemarivanje činjenica te manipulaciju podataka sa terena kako bi se percepcija događaja otežala dodatnim emocijama što vodi ka smanjenoj sposobnosti racionalnog sagledavanja dešavanja – od strane onih koji su definisani kao žrtve – te racionalnog promišljanja događanja od strane osoba koje su zainteresovane objektivno istraživati dotični slučaj. Traži se konformizam i nije dozvoljeno utvrđenu „istinu“ dovoditi u pitanje, već samo prihvatiti ulogu žrtve, krivca ili pak posmatrača koji se neminovno svrstava na stranu žrtve, da sama njegova ljudskost ne bi bila dovedena u pitanje.

Kao što smo ranije istakli Džordž Flojd nije bio uzoran građanin, još manje neko ko zaslužuje da bude veličan kao heroj, no to nije bitno. Uloge su dodjeljene i narativ postavljen. Oni koji prihvate narativ su saveznici i, po logici samog narativa, „dobri momci“, dok se u kategoriju „zlikovaca“ svrstavaju svi ostali, čak i oni čiji jedini grijeh se ogleda u želji za preispitivanjem određenih segmenata narativa, zarad stvaranja potpunije slike događaja. Zamrznuti trenutak ne smije biti narušen na bilo koji način.

Uspostavivši njima odgovarajuću sliku dešavanja u Srebrenici, zapadni mediji svesrdno podržani od strane političkih elita, su putem generalizacije prenosili sentiment vezan uz dotična dešavanja na kompletan tok rata kako u Bosni i Hercegovini, tako i u Hrvatskoj te na Kosmetu. Retroaktivno, Srbi su postajali „loši momci“ balkanskih ratova, ne u smislu vojnih jedinica ili pak političkog rukovodstva, već kao čitava nacija.[11]

Pripadnici srpskih oružanih snaga u okolini Srebrenice, 31. maj 1993. (Foto: Reuters)
Pripadnici srpskih oružanih snaga u okolini Srebrenice, 31. maj 1993. (Foto: Reuters)

Neki zapadni mediji, kao što je britanski Gardijan, pružali su podršku bombardovanju SR Jugoslavije ističući da su Srbi, opet kao nacija, nesposobni voditi sopstvene poslove te da im je neophodan status međunarodnog protektorata. Pokušaj Londona da kroz Ujedinjene nacije progura rezoluciju koja bi događaje u Srebrenici okarakterisala kao genocid te jedanaesti juli proglasila danom sjećanja odličan je primjer spomenute demonizacije s obzirom da je čitav dokument bio agresivno nastrojen protiv Srba kao kolektiva.[12][13]

MANIPULACIJA PODACIMA
Manipulacije zapadnih medija podacima o dešavanjima u Srebrenici i ratu u Bosni i Hercegovini bile su sveprisutne, počevši od navodnog broja muslimanskih žrtava sve do stvarne prirode takozvane „demilitarizovane“ zone u Srebrenici. Već u prvoj polovini 1993. godine, muslimanski politički vrh je tvrdio da je 200.000 muslimana u BiH stradalo od početka rata. Iako očigledna inflacija, zapadni mediji su je ipak bezrezervno prihvatili, s obzirom da je odgovarala narativu.[14] Isto se dešavalo i tokom sukoba na Kosmetu gdje su američki zvaničnici u početnim danima sukoba tvrdili da broj mrtvih Albanaca prelazi pola miliona. Nakon završetka rata u BiH, ispostavilo se da ukupan broj žrtava na svim stranama iznosi oko 100.000 dok se završna cifra na Kosmetu kretala između šest i sedam hiljada mrtvih na objema stranama.

Prilikom govora o Srebrenici, zvaničnici i mediji zapadnih zemalja neće spomenuti tvrdnju iskusnog britanskog novinara, Džoan Filips, da je do 31. marta 1993. od 9.300 Srba koji su ranije prebivali u opštini Srebrenica ostalo njih manje od 900 kao ni činjenicu da je do tog trenutka već bilo uništeno oko 26 srpskih sela. Nema govora o islamističkoj ideološkoj pozadini Alijinog političkog djelovanja koja se odlično mogla prepoznati u okviru njegove „Islamske deklaracije“, tekstu koji se po prirodi ne razlikuje od propagandnog materijala islamskih terorističkih grupa. Kanadski general Luis Mekenzi je insistirao da crno-bijeli narativ zastupljen u medijima ne odgovara stanju na terenu te „da dokazi upućuju na to da je on (Naser Orić) odgovoran za ubistva istog broja Srba van Srebrenice koliko su srpske jedinice ubile u Srebrenici.“[15]

Forenzički stručnjak dr Zoran Stanković je mnogo prije jula 1995. otkrio više od hiljadu tijela Srba u okolini Srebrenice, no njemu se naravno nije moglo vjerovati, ta bio je Srbin i samim time u potpunosti nepouzdan kao izvor. Tako je insistirao narativ. Škrti tekstovi Bila Šilera, novinara Toronto stara i Džona Pomfreja, novinara Vašington posta, unutar kojih se mogu pronaći Orićeva hvalisanja o ubijanju Srba, su privukli malo pažnje i brzo su zaboravljeni. Knjiga Planirani haos muslimanskog zvaničnika iz Srebrenice, Ibrana Mustafića, unutar koje je Naser bezrezervno definisan kao ratni zločinac bila je zanemarena uprkos činjenici da je autor bio jedan od „dobrih momaka“. Kao i u ranijim slučajevima, odstupao je od utvrđenog narativa.

Čak i po pronalasku masovnih grobnica koje su navodno upućivale na srpsku odgovornost u potpunosti je zanemarivana činjenica da se među pronađenim ostacima nalazio i određen broj Srba te da su u kategoriju žrtava ubrajani i pripadnici muslimanskih jedinica koji su poginuli prilikom ranijih borbi i pokušaja proboja iz Srebrenice.[16]

Kao što se može primijetiti, čak i u okviru Zapada su postojale osobe iz različitih sfera života koje su nastojale predstaviti dešavanja na terenu u skladu sa njihovom stvarnom prirodom. S obzirom da se njihovi stavovi nisu poklapali sa željenom slikom zapadne političke elite i velikih medijskih kuća, poklanjano im je veoma malo pažnje.

Spomen ploča srpskim žrtvama u Zalazju (Foto: Snimak ekrana/Jutjub)
Spomen ploča srpskim žrtvama u Zalazju (Foto: Snimak ekrana/Jutjub)

Manipulacija podacima i demonizacija suparnika[17] predstavljali su početne korake u pokušaju društvenog inženjeringa, usmjerenog protiv srpskog naroda, gdje je osjećaj krivice za događaje u Srebrenici trebao postao centralni motiv na kojem bi se temeljio budući srpski identitet. Ovako zasnovan identitet bi vremenom doveo do osipanja osjećaja za srpsku nacionalnost, kako u kvanitativnom tako i u kvalitativnom smislu, te odumiranja nacije. Insistiranje na verziji događaja koju podržavaju Zapad i muslimansko vođstvo odražava ovu namjeru.

NARATIV „BIJELE KRIVICE“
Ovo nije prvi put da američki mediji i administracija serviraju nešto slično. Kao što smo ranije istakli, osvrnuvši se na trenutna dešavanja u Sjedinjenim Državama, jedan od trenutnih temelja američkog društva jeste koncept, izmišljen i zastupan od strane američke ljevice, poznat pod nazivom „bijela“ krivica.

U srži ovog pogleda na stvarnost leži tvrdnja da stanovnici Sjedinjenih Država evropskog porijekla snose krivicu za transatlantsku trgovinu robovima s obzirom da su prve porobljene crnce u Ameriku dopremali mahom evropski trgovci robljem. U oči odmah upada nekoliko logičkih grešaka koje zajedno čine kompletnu ideju sumanutom i opasnom. Kada govorimo o trgovini robovima i robovanju kao društvenom fenomenu, moramo početi od činjenice da je svako ljudsko društvo, bez obzira na geografski položaj, u jednom trenutku istorije smatralo postojanje robova sasvim normalnom i prihvatljivom društvenom pojavom. Kroz istoriju robovi su dolazili u svim bojama, u oba pola i svih uzrasta. Istorijska je činjenica da Evropljani nisu jedini trgovali crnim robljem. Isto su činili i Arapi, te afričke poglavice koji su zarobljenike iz drugih plemena, te inače društveno nepoželjne osobe, prodavali trgovcima robova.

Ilustrativne su reakcije nekoliko značajnijih afričkih vladara na odluku Velike Britanije iz 1807. kojom se svaka trgovina robljem zabranjuje kao nezakonita radnja. Kralj afričke države Boni, koja je bila smještena u savremenoj delti Nigera, reagovao je na britansku odluku istakavši da „mi vjerujemo da ova trgovina mora da se nastavi. To je odluka našeg proročišta i sveštenika. Oni tvrde da vaša zemlja, bez obzira kako velika, nikada ne može zaustaviti trgovinu blagoslovljenu od strane samoga Boga“.[18] Nekih tridesetak godina kasnije, kralj Dahomeja (teritorija savremene države Benin), još jedne poznate afričke kraljevine, je u toku pregovora sa britanskim poslanicima napomenuo da je „trgovina robljem vladajući princip mog naroda. To je izvor i slava njihovog bogatstva…Majka uspavljuje djete pričama o pobjedama nad neprijateljima koji su pretvoreni u roblje…“.[19]

Ropstvo u Africi je bilo zastupljeno stotinama godina, daleko prije negoli je počela trgovina crnim robljem za potrebe američkih plantaža i zanimljivo je da se pitanje robovlasništva crnaca nad crncima nikada ne postavlja. Kao što se može primjetiti iz narativa prisutnog unutar američkog društva, „muslimanska“ i „crnačka“ krivica za trgovinu robovima uopšte ne postoji.

Pitanje vremena se nameće samo po sebi s obzirom da danas među živima nema nijednog od tadašnjih robovlasnika, kako evropskih tako i muslimanskih te afričkih. Nesumnjivo, među američkom populacijom postoje oni koji su potomci evropskih robovlasnika no logično pitanje je kako oni mogu snositi bilo kakvu krivicu za nešto što su učinili njihovi preci prije tri do četiri stotine godina? Pojam „bijele“ krivice čini upravo to i uklanja vremensku dimenziju u potpunosti. Pripadnost bijeloj rasi je dovoljna da osoba trenutno živa snosi krivicu za navodne grijehe svojih predaka iz daleke prošlosti.

Ako ispratimo logiku ovog argumenta do kraja, ispostavlja se da svaka rasa i nacija na planeti snosi krivicu za nešto što se desilo u prošlosti. Sve azijske nacije nose krivicu za milione mrtvih i porobljenih koje su Mongoli ostavili za sobom, dok čitava Afrika mora preuzeti odgovornost za postupke antičke Kartagine, jednog od najvećih robovlasničkih centara drevnog Mediterana.

Oskrnavljena statua Džefersona Dejvisa u Ričmondu neposredno pre obaranja (Foto: AP Photo/J. Scott Applewhite)
Oskrnavljena statua Džefersona Dejvisa u Ričmondu u Virdžiniji neposredno pre obaranja (Foto: AP Photo/J. Scott Applewhite)

Nema nedužnih, štaviše, svaki pojedinac je kriv za zlodjela svojih predaka, bez obzira jesu li stvarna ili proizvod propagande, odnosno nepoznavanja događaja. U okviru demagogije američke ljevičarske elite nikada nećete pronaći sprovođenje ideje krivice do kraja s obzirom da bi to dovelo do situacije u kojoj su svi krivci i gdje ne postoje žrtve. To, naravno, narušava izgrađenu sliku svijeta tako da se mora pristupiti manipulaciji, lažima, ignorisanju činjenica i podsticanju rasta petokolonaških struktura unutar ciljanih društava. U Srbiji i, generalno gledano, srpskim zemljama, grupe kao što su Žene u crnom, Centar za kulturnu dekontaminaciju i Centar za evroatlantske studije spadaju u neke od najpoznatijih petokolonaških struktura trenutno.

Sam pojam „bijele krivice“, u svojoj suštini, je rasistički. Sam naziv direktno obuhvata ukupnost bijele rase te na taj način, u trgovini robljem koju su sprovodili Evropljani, mahom iz Zapadne Evrope, svi bijelci postaju saučesnici i krivci. Činjenica da, na primjer, slovenske zemlje na Balkanu nikada nisu imale kolonije u Africi, te da su i same u istom periodu bile u turskom ropstvu ne znači ništa ljevičarskim ideolozima. Bez obzira što su slučajevi isti, ili veoma slični, prema narativu „bijele krivice“ u Sjedinjenim Državama dovoljno je biti bijelac da bi se postalo krivac. Na kraju dolazimo u situaciju gdje rasisti i autošovinisti bez problema iznose svoju ideologiju nazivajući rasistima i šovinistima sve one koji im se suprotstave.

NAMETANjE SRPSKE KRIVICE
Sve navedeno iznad se, korak po korak, može primjeniti na dešavanja u Srebrenici i narativ koji je kasnije izgrađen oko toga. Odgovornost muslimana i – ako gledamo ukupnost ratnih dejstava – Hrvata za zločine nad Srbima unutar konstrukcije zapadnih medija ne postoji, što po izvitoperenoj unutrašnjoj logici vodi ka zaključku da dotični zločini nisu ni počinjeni. Britanska rezolucija, koju je ruski veto poslao na smetlište istorije, gdje joj je i mjesto, bio je pokušaj brisanja vremenske dimenzije putem podizanja dešavanja u Srebrenici na stepen događaja koji bi čitavo čovječanstvo svake godine asocirao na navodnu srpsku krivicu.

Jezik britanske rezolucije, kada se govori o Srebrenici, je tu sa namjerom da unutar srpskog naroda stvori nacionalnu verziju „bijele“ krivice mahom koristeći kolektivni naziv Srbi kako bi okarakterisao učešće u bilo kojem političkom, društvenom ili vojnom događaju koji se desio tokom raspada bivše Jugoslavije. Ovi događaji su uvijek okarakterisani kao loši bez obzira na stvarno stanje i samim učešćem u njima Srbi se definišu kao loši, kolektivno. Činjenica da Srbi nisu monolitna masa koja se uvijek u svojoj potpunosti nalazi na istom mjestu ili uzima učešća u istim aktivnostima je, po svemu sudeći, previše apstraktna za zapadne novinare i zvaničnike.

Naravno, ovde nije u pitanju naivnost ili nepoznavanje činjenica, već jasno definisana namjera da se svim Srbima pripiše krivica za zločine, bez obzira bili oni stvarni ili ne, te da se na osnovu toga zahtjevaju društvene promjene, „suočavanje“ sa prošlošću, borba protiv „zlog“ nacionalizma i slično – sve intelektualne splačine koje slušamo već nekoliko decenija. Vremenom bi „krivica“ prešla iz kulturne sfere u političku gdje bi, s obzirom na njihov status zlikovaca, od Srba bili očekivani politički ustupci čiji cilj bi bilo dalje slabljenje srpskih interesa.

Sama rezolucija Velike Britanije postaje veoma zanimljiva kada se pogleda uporedo sa dokumentima sa kojih je London nedavno skinuo oznaku povjerljivosti, a koji se odnose na dešavanja u Srebrenici. Naime, u okviru objavljenog materijala jasno se ističe da je napad na Srebrenicu nastupio kao reakcija na provokacije od strane muslimanskih formacija unutar same enklave.[20] Štaviše, britanska dokumentacija ističe da napad nije bio osmišljen u okviru tadašnjeg političkog i vojnog vrha Republike Srpske već se pripisuje inicijativi lokalnog vojnog komandanta.[21]

Komandant srpskih snaga u BiH general Ratko Mladić sa svojim saradnicima na aerodromu u Sarajevu, 10. avgust 1993. (Foto: Gabriel Bouys/AFP via Getty Images)
Komandant srpskih snaga u BiH general Ratko Mladić sa svojim saradnicima na aerodromu u Sarajevu, 10. avgust 1993. (Foto: Gabriel Bouys/AFP via Getty Images)

Sam obim snaga koje su učestvovale u napadu, jedna pješadijska četa i četiri tenka sugeriše na ograničene početne ciljeve napada koji su prošireni kada je utvrđeno nepostojanje muslimanskog otpora. Jedan od najzanimljivijih segmenata nove dokumentacije odnosi se na sumnje tadašnje kanadske vlade vezane za stvarne razloge skoro nepostojećeg otpora od strane muslimanskih snage te činjenicu da se oko dvije hiljade muslimanskih vojnika povuklo prema Tuzli, prilikom čega je značajan broj njih i stradao. Ove informacije su morale od ranije biti poznate vlastima u Londonu i stoga se slučaj britanske rezolucije mora posmatrati iz perspektive očuvanja potrošenog zapadnog narativa o dešavanjima u srebreničkoj enklavi.

Zanemarivanje stradalih Srba u službi naglašavanja srpske krivice se može posmatrati i kroz pokušaj Sjedinjenih Država i njihovih saveznika da skrenu pažnju javnosti od poteza koje sebi, ideološki gledano, nisu mogle priuštiti zemlje pune samohvale o slobodi, demokratiji i poštovanju ljudskih prava. Najvažniji od ovih jeste pitanje veze između SAD-a, odnosno Centralne obavještajne agencije, i djelovanja mudžahedina u Bosni.

U toku građanskog rata, muslimanske snage u Bosni i Hercegovini bile su pomagane u oružju, opremi, novcu i dobrovoljcima od strane značajnog broja islamskih zemalja kao što su Turska, Iran, Malezija, Sudan, Brunej, Pakistan, UAE, Kuvajt i Saudijska Arabija. Američka administracija je bila u potpunosti upoznata sa krijumčarenjem oružja za potrebe muslimanskih snaga – štaviše, sama je pomagala dotični proces putem privatne vojne firme MPRI koja je muslimanima dopremila 46.000 pušaka, 1.000 mitraljeza, 80 oklopnih transportera, 45 tenkova, 840 protiv-tenkovskih oružja i 15 helikoptera.[22] Američki MPRI je za potrebe obuke i opremanja muslimana u BiH dobio 350 miliona dolara od strane gore nabrojanih muslimanskih zemalja. Pored novca, ove zemlje su slale u Bosnu i Hercegovinu islamističke dobrovoljce, uključujući i pripadnike Al kaide,  s čime tadašnji američki politički predstavnici nisu imali nikakve probleme.

Dvojica islamista iz BiH kasnije su učestvovali u napadu na Svjetski trgovinski centar 11. septembra 2001.[23] čime je zatvoren jedan pogubni krug unutar kojeg su Sjedinjene Države obučile i opremile iste one osobe koje su kasnije uzrokovale smrt oko tri hiljade američkih građana. Ova neprijatna istina bila je potisnuta i u okviru zapadnih medija, a kompletan rat u Bosni i Hercegovini sveden je na dešavanja u Srebrenici. Vremenom, istina o islamistima koji su učestvovali u napadu na Sjedinjene Države postala je dostupna javnosti no u trenutku kada je napad na kule bliznakinje u Njujorku mogao, spletom okolnosti, pružiti jasnije uvide u prirodu rata u BiH, Srbi su već bili žigosani kao jedini i glavni krivci.

IGRA SA BROJEM ŽRTAVA
Kada se govori o Srebrenici, nezaobilazna tema je igra sa brojem navodnih žrtava. Prema izvorima samih zapadnih zemalja i organizacija, dogmatična cifra od 8.000 je puka inflacija i svako dalje dodavanje žrtava, čemu stremi sarajevska politička i intelektualna elita, je ništa drugo do morbidna predstava koja se godišnje ponavlja za međunarodne i domaće potrebe  muslimanskog političkog vrha.

Dva mjeseca nakon preuzimanja kontrole nad Srebrenicom od strane srpskih snaga, tadašnji direktor operacija Međunarodnog komiteta Crvenog krsta za Zapadnu Evropu, Anđelo Gnedinger, je od srpskog vođstva iz Republike Srpske i tadašnje SRJ tražio podatke o „3.000 osoba iz Srebrenice za koje svjedoci tvrde da su uhapšene od strane srpskih snaga“.[24] U istom periodu, Crveni krst je od muslimanskog političkog vrha potraživao podatke o sudbini približno 5.000 osoba koje su pobjegle iz Srebrenice.

Očevici spomenuti u izvještaju Crvenog krsta su zapravo bili pripadnici holandske jedinice koja je, pod zastavom UNPROFOR-a, bila stacionirana u Srebrenici. Prilikom napuštanja enklave, u izjavi za Njujork tajms, holandski vojnici su istakli da su „Srbi zarobili između 150-300 muškaraca dobi od 16 do 60 godina“.[25] Od ključnog značaja jeste očigledna razlika između brojke koju navode holandske trupe, upoznate sa dešavanjima na terenu, te Crveni krst koji dva mjeseca kasnije traži podatke za deset puta veći broj navodnih nestalih.

Spomen ploča sa imenima nastradilih u Memorijalnom centru u Potočarima (Foto: Wikimedia/Michael Büker)
Spomen ploča sa imenima nastradalih u Memorijalnom centru u Potočarima (Foto: Wikimedia/Michael Büker)

U članku iz septembra 1995. američki Asošiejted pres vrši dodatnu inflaciju navodnih žrtava ističući da se „8.000 muslimana iz Srebrenice vodi kao nestalo“.[26] Jezik članka koji kasnije preuzimaju Njujork tajms i drugi mediji je takav da čitaoca navodi na zaključak o srpskoj odgovornosti za nestanke.

Manipulacija postaje očigledna kada se uzme u obzir činjenica da je u istom periodu Crveni krst od političkog vrha iz Sarajeva tražio podatke o sudbini 5.000 osoba iz Srebrenice koje su napustile enklavu početkom srpske ofanzive. S obzirom da u razgovorima sa srpskim vođstvom ovih pet hiljada osoba nije spominjano logična je pretpostavka da Crveni krst nije smatrao Srbe odgovorne za njihov nestanak. Štaviše, u istom članku, tadašnji američki ambasador pri UN-u, Medlin Olbrajt, je navela da američki obavještajni podaci upućuju na zaključak da su „Srbi strijeljali skoro 2.700 osoba iz muslimanske enklave“.[27] Ono što je Medlin zaboravila istaći jeste činjenica da je značajan broj muslimana stradao u sukobu sa srpskim snagama prilikom proboja iz enklave.[28]

Ako, za potrebe ovog teksta, prihvatimo cifru Olbrajtove onda ne može biti nikakvog govora o osam hiljada žrtava srpskih zločina. Magična cifra od 8.000 dodatno gubi na legitimitetu kada se uzme u obzir činjenica da je većina od ranije spomenutih pet hiljada „nestalih“ pronađena živa na teritoriji koju su kontrolisale muslimanske snage.

Članak Njujork tajmsa ističe da su „tri do četiri hiljade muslimana, koje su zvaničnici UN-a smatrali nestalim nakon pada Srebrenice, pronašli put kroz neprijateljske linije i stigli do teritorije pod kontrolom bosanske vlade“.[29] Isti podatak navodi i londonski Tajms.

Svjedočenje Dražena Erdemovića se uzima kao jedan od temeljnih elemenata optužbe i svojevrsna potvrda srpske odgovornosti. Erdemović, tokom svog iskaza, ističe da je učestvovao u ubistvu 1.200 muslimana na farmi u blizini Pilice, no istraživanje forenzičkog tima Haškog tribunala na mjestu koje je Erdemović naznačio pronašlo je između 150 i 200 tijela, čime opet stižemo do prvobitnog svjedočenja holadnskih vojnika tako zatvarajući krug po pitanju broja stradalih.

Štaviše, profesor Milivoje Ivanišević sa Univerziteta u Beogradu je prilikom pregleda spiska nestalih, dostavljenog od strane Crvenog krsta, utvrdio da se na njemu nalaze imena pet stotina osoba koje su umrle prije negoli su srpske trupe ušle u Srebrenicu. Poređenjem spomenutog spiska sa glasačkim spiskovima za 1996. godinu, profesor Ivanišević je utvrdio da su 3.016 osoba koje se vode kao nestale istovremeno zavedene kao punopravni glasači što upućuje na izbornu prevaru ili na činjenicu da su navodno strijeljani zarobljenici zapravo živi.[30]

Upečatljivo je da u okviru izvještaja međunarodnih agencija i članaka zapadnih medija nastalih na osnovu dotičnih izvještaja nikada nisu spomenute srpske žrtve. Sijaset zapadnih novinara i zvaničnika koji su godinama dolazili da odaju počast u Potočarima srpske žrtve nisu udostojili iste časti. Kao što smo istakli na samom početku, narativ nije bio tu zarad srpskih žrtava.

U okviru svojih međunarodnih napora, kada govorimo o dešavanjima u Srebrenici, srpska politička i intelektualna elita mora iskoristiti plodno tlo Ruske Federacije i Kine, koje su spremne saslušati i konstruktivno sarađivati sa srpskim stručnjacima koji se bave ovom temom. U više navrata, ruski mediji su jasno pokazali interesovanje za predstavljanje srpske perspektive i izvora.

Srebrenica-Potocari Memorial and Cemetery for the Victims of the 1995, Potocari is a village in eastern Bosnia and Herzegovina, 6 km north-west of the town of Srebrenica, genocide, Image: 98683384, License: Rights-managed, Restrictions: , Model Release: no, Credit line: Profimedia, Alamy
Groblje u okviru Memorijalnog centra u Potočarima (Foto: Profimedia/Alamy)

S druge strane, u zemljama kao što su SAD i Velika Britanija, otvoreno nastrojenim protiv srpskih interesa, neophodno je prepoznati domaće aktere zainteresovane za istinu te sarađivati sa njima u cilju opovrgavanja već uspostavljenog narativa. Srpska dijaspora može odigrati značajnu ulogu te je stoga neophodno pomagati, u svakom obliku, napore i rad srpskih iseljenika na Zapadu s obzirom da ova aktivnost takođe spada u okvire borbe za očuvanje srpskog identiteta i osjećaja za nacionalno kod onih koji su rođeni ili ili nastanjeni u drugim zemljama.

Ideja vodilja u ovim naporima neka nam bude misao plemenitog Tesle: „Dopustimo da budućnost iznese istinu i svakoga ocjeni u skladu sa njegovim radom i postignućima. Sadašnjost je njihova, budućnost, za koju sam istinski radio, je moja“.

 

Ljubiša Malenica je diplomirani politikolog

________________________________________________________________________________

UPUTNICE:
[1] https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1995/07/12/bosnian-serbs-seize-safe-area/a1e38168-e47f-42a2-bc0f-d8cb8f428984/

[2] https://www.nytimes.com/1993/06/07/world/serbs-attack-two-of-un-s-safe-areas-in-bosnia.html

[3] https://www.businessinsider.com/ratko-mladic-srebrenica-massacre-bosnia-war-2017-11

[4] https://foreignpolicy.com/2015/07/09/the-shame-of-srebrenica-bosnia-iraq-war-libya-syria/

[5] https://www.libyaobserver.ly/crimes/icc-our-judicial-mandate-libya-still-valid-we-won%E2%80%99t-allow-another-srebrenica-massacre

[6] https://www.channel4.com/news/un-secretary-do-not-allow-syria-to-turn-into-srebrenica

[7] https://www.standard.rs/2020/06/22/americki-projekat-velike-albanije/?alphabet=cyrillic

[8] https://greatgameindia.com/george-floyd-criminal/

[9] https://www.ieyenews.com/the-death-of-george-floyd-he-was-no-innocent-when-it-came-to-crime/

[10] https://www.snopes.com/news/2020/06/12/george-floyd-criminal-record/

[11] https://www.washingtonpost.com/archive/opinions/1999/03/26/dont-demonize-the-serbs/608ab67e-5606-4132-aae6-7b45c5c5b4b6/

[12] https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/serbia/11694089/British-UN-resolution-on-Srebrenica-massacre-could-destabilise-the-region.html

[13] https://russiancouncil.ru/en/blogs/riacexperts-en/1995/

[14] https://fpif.org/serb_demonization_as_propaganda_coup/

[15] https://fpif.org/serb_demonization_as_propaganda_coup/

[16] https://fpif.org/serb_demonization_as_propaganda_coup/

[17] https://freedomfight.net/we-opposed-the-demonization-of-serbs/

[18] https://www.bbc.co.uk/worldservice/africa/features/storyofafrica/9chapter2.shtml

[19] https://www.bbc.co.uk/worldservice/africa/features/storyofafrica/9chapter2.shtml

[20] https://www.britic.co.uk/2020/01/06/declassified-british-papers-serbs-were-right-about-srebrenica-provocations/

[21] https://www.novosti.rs/vesti/naslovna/drustvo/aktuelno.290.html:839764-Britanska-vlada-objavila-dokumente-koji-su-bili-oznaceni-kao-tajna-RS-nije-planirala-osvajanje-Srebrenice-akcija-isprovocirana-stalnim-napadima-muslimana-na-Srbe

[22] https://books.google.ba/books?id=gP2sUr2BlFYC&pg=PA73&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false

[23] https://www.bbc.com/news/world-europe-33345618

[24] https://www.globalresearch.ca/more-evidence-srebrenica-numbers-game/5684686

[25] https://www.nytimes.com/1995/07/24/world/conflict-balkans-refugees-peacekeepers-fallen-enclave-confirm-some-atrocities.html

[26] https://apnews.com/e819fee986982e076194b1b9b71524a8

[27] https://apnews.com/e819fee986982e076194b1b9b71524a8

[28] https://www.youtube.com/watch?v=JUP4_SYiADY

[29] https://www.nytimes.com/1995/07/18/world/conflict-in-the-balkans-in-bosnia-muslim-refugees-slip-across-serb-lines.html?mtrref=www.google.de&mtrref=www.nytimes.com&gwh=777700896469400AF54D45C0FF12D496&gwt=pay

[30] https://www.globalresearch.ca/more-evidence-srebrenica-numbers-game/5684686

 

Naslovna fotografija: Flickr/aiva. (CC BY 2.0)

 

Izvor princip.news