Dijalog u CG okončan bez uspeha; Mitropolija: Dobili smo ultimatum

„Sa žaljenjem konstatujemo da je najnovijim predlogom Vlade pred Crkvu postavljen ultimatum u vidu obavezne registracije Mitropolije i eparhija SPC u Crnoj Gori“

Episkopski savet Srpske pravoslavne crkve je nakon razgovora sa ekspertskim timom crnogorske vlade saopštio da sa žaljenjem konstatuju da je najnovijim predlogom Vlade pred Crkvu postavljen ultimatum u vidu obavezne registracije Mitropolije i eparhija SPC u Crnoj Gori, uprkos činjenici da kao crkvene ustanove postoje na prostoru Crne Gore punih osam vekova.

Episkopski savet Srpske pravoslavne crkve navodi da su se, i pored ogromne zabrinutosti sveštenstva, monaštva i vernog naroda, odazvali pozivu Vlade Crne Gore na dijalog, očekujući i verujući da će se doći do zajednički prihvatljivog rešenja spornih odredaba Zakona.

“Crkva Božja je i ovom prilikom posvedočila da je po svojoj bogočovečanskoj prirodi i misiji u svetu bila, jeste i ostaje otvorena za dijalog kao put i način za rešavanje otvorenih pitanja. Očekivali smo da je ekspertski tim Vlade od 11. marta ove godine do danas imao dovoljno vremena da razmotri naše predloge i da će nam u pisanoj formi dostaviti odgovor na njih. Nažalost, do toga nije došlo”, navodi se u saopštenju ekspertskog tima SPC.

“Sa žaljenjem konstatujemo da je najnovijim predlogom Vlade pred Crkvu postavljen ultimatum u vidu obavezne registracije Mitropolije i eparhija SPC u Crnoj Gori uprkos činjenici da kao crkvene ustanove postoje na prostoru Crne Gore punih osam vekova. U potpunosti je ignorisano istorijsko postojanje i pravni subjektivitet Mitropolije i eparhija”, ističe se u saopštenju.

Dodaju da je “zahtevom ekspertskog tima Vlade na taj način ignorisana i odluka Svetog arhijerejskog sabora SPC od 26. maja 2006. godine, kojom je to najviše telo SPC pod predsedništvom blaženopočivšeg patrijarha Pavla, priznajući obnovljenu nezavisnost Crne Gore, zapravo izvršena prijava tradicionalnog kontinuiteta subjektiviteta drevne Zetske mitropolije i ostalih episkopija u Crnoj Gori. Navedena odluka je 1. decembra 2006. godine zvanično uručena tadašnjem predsedniku Crne Gore Filipu Vujanoviću”.

Osim toga, kako navode iz ekspertskog tima SPC, ignorisana je i prijava koju je 8. marta 2012. godine mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije zvanično dostavio Ministarstvu unutrašnjih poslova, o čemu postoji dokaz koji je poznat i dostavljen je Vladi Crne Gore.

“Smatramo da je nakon svih navedenih akata Crkve, neviđeno poniženje u vidu ultimatuma Crkvi da se ponovo registruje i da iznova, kao nekakva novoformirana verska zajednica, stiče pravni subjektivitet koji je priznat i prepoznat od svih vlasti, pa čak i okupatorskih, kroz vekove do danas. Niko i nikada do danas nije postavio pitanje postojanja pravnog subjektiviteta ove crkve i njenih svojinskih prava na svetinjama i ostaloj zaveštanoj crkvenoj imovini, o čemu postoji bezbroj dokaza od Otomanske imperije preko Kraljevine Crne Gore do SFRJ”, naglašava se u saopštenju.

“I ovom prilikom podsećamo da smo 11. marta ove godine Vladi dostavili pravno utemeljen predlog za postupak evidentiranja crkve i verskih zajednica u evidencioni registar, što je ponovljeno i 20. jula ove godine od našeg ekspertskog tima, ali nažalost, bez uspeha”, dodaje se u saopštenju.

“Crkvi nije svojstveno da ispostavlja ultimatume nikome, pa ni Vladi Crne Gore. Tako je bilo i u ovom slučaju, jer smo, i pored određenih stručnih primedbi, prihvatili 61 od ukupno 66 članova Zakona. U odnosu na pet spornih članova, predložili smo izmenu i dopunu i to samo u delu kojim se ne poštuje i poništava viševekovni identitet, dostojanstvo, subjektivitet i svetinje Crkve i kojim se Crkva, jedina u Crnoj Gori i to mimo svakog prava i elementarne pravde, primorava da dokazuje da su crkvene svetinje crkvene, a ne državne. Svima je jasno, bez obzira na to što Vlada uporno obmanjuje međunarodnu javnost, da u Zakon nije implementirana nijedna suštinski bitna preporuka Venecijanske komisije od 24. juna 2019. godine”, naglašava se u saopštenju.

Ukazuju da su razmotrili Vladin predlog potencijalnih izmena članova 63 i 64 Zakona i konstatovali da su oni u suštini “obesmišljeni uz insistiranje Vlade na opstanku člana 62 Zakona kojim se, istina uslovno, crkvena imovina proglašava za državnu, iako to ona nikada nije bila u istoriji Crne Gore”.

“Nikako ne može da izdrži test elementarne logike činjenica da je Vladi u decembru 2019. i u martu 2020. godine bio prihvatljiv predlog naše crkve kojim se garantovao pravni subjektivitet Crkve i verskih zajednica, koji su stekle po svom istorijskom kontinuitetu i ranijim propisima, a da joj je sada upravo to postalo sporno, te i da se pitanje svetinja sada naprasno i ultimativno uslovljava registracijom”, navodi se u saopštenju.

“Na osnovu svega izloženog, jasno proizlazi da Vlada, za razliku od Crkve, ni ovom prilikom nije imala iskrene namere da se kroz dijalog dođe do zajednički prihvatljivog i održivog rešenja, već je poziv za dijalog očevidno služio za nove ucene crkve i aktuelni politički marketing, u čemu Crkva ne može i ne želi da učestvuje”, poručuje episkopski savet.

Namere i cilj Vlade je, kako kažu, “pokazao i pokazuje višemesečni progon sveštenstva, monaštva i vernog naroda počev od učešća na mirnim litijama, preko neodobravanja privremenih boravaka sveštenstvu i monaštvu do rušenja svetinja”.

“Episkopski savet, imajući u vidu složenost situacije u Crnoj Gori, smatra da bi prihvatanje našeg predloga izmena i dopuna Zakona predstavljalo puno poštovanje Ustava i pravnog poretka Crne Gore i presudno doprinelo smirivanju tenzija i napetosti u društvu. U pitanju je jedinstveni način da se prevaziđu suštinske podele i problemi koji već duže vreme potresaju i razdiru Crnu Goru”, zaključuje se u saopštenju.

 

Izvor RTS, 21. jul 2020.

 

MARKOVIĆ: RAZGOVORI SA SPC OKONČANI BEZ USPEHA
Crnogorski premijer Duško Marković saopštio je da su razgovori pravnih eksperata Vlade Crne Gore i eparhije Srpske pravoslavne crkve okončani bez rezultata uprkos, kako je rekao, “brojnim ustupcima koje je juče i danas napravio Vladin pregovarački tim”. Jedini zahtev Vlade bio je registracija svih crkava i verskih zajednica, pa i Srpske pravoslavne crkve i njenih eparhija, nažalost crkva je to odbila, poručuje Marković.

Duško Marković se obratio javnosti neposredno nakon okončanja druge runde razgovora pravnih eksperata crnogorske vlade i Srpske pravoslavne crkve.

“Tokom druge runde ekspertskih razgovora, vođenih juče i danas, prihvatili smo prvo – da se postupak utvrđivanja zemljišno-knjižnih upisa iz upravnog postupka premesti u redovni sudski postupak gde teret dokazivanja vlasništva pada na državu, a ne crkvu. U tom smislu predložili smo potpuno novi član 63 Zakona, čime smo prihvatili predloge Crkve”, rekao je Marković, saopštila je Vlada Crne Gore.

“Drugo – da Srpska pravoslavna crkva nastavi sa korišćenjem svih crkvenih i manastirskih objekata, imanja i drugih nepokretnosti koje su državno vlasništvo ili se u sudskom postupku utvrdi da su državno, versko i kulturno dobro. I u tom smislu smo predložili potpuno novi član 64 Zakona i jasno isključili mogućnost da verske objekte može koristiti bilo koja verska zajednica osim Mitropolije crnogorsko-primorske i drugih eparhija Srpske pravoslavne crkve u Crnoj Gori”, dodao je Marković.

“Treće – da ove izmene usvojimo već prekosutra na sednici Vlade i prosledimo parlamentu radi izjašnjavanja u hitnoj proceduri do kraja ovog meseca. Pojednostavljeno – ovo bi značilo da svetinje više nisu napadnute kako to Crkva predstavlja, odnosno da bi izmenama i dopunama Zakona bile u potpunosti i trajno zaštićene! Rečju – da više nema govora o njihovoj navodnoj ugroženosti kako se spočitavalo Vladi”, istakao je crnogorski premijer.

Marković je rekao, kako se dodaje u saopštenju, da “ovim ustupcima, čiji su prevashodni ciljevi prevazilaženje nesuglasica i podela u pravoslavnom biću Crne Gore i izgradnja poverenja između države i crkve, Vlada sa svoje strane nije postavila bilo kakve uslove”.

“Jedini zahtev Vlade bio je registracija svih crkava i verskih zajednica, pa i Srpske pravoslavne crkve i njenih eparhija, po slovu Zakona. Registracija, koja je bila obaveza i po ranijem zakonu. Registracija, na način kako to uređuju sva civilizovana i demokratska društva. Nažalost, Crkva je to odbila”, dodao je Marković.

“RAZGOVORI VOĐENI STRPLjIVO I POSVEĆENO”
Premijer Crne Gore je rekao da je sa žaljenjem primio informaciju da razgovori nisu rezultirali uspehom, navodi se u saopštenju crnogorske vlade.

“Želeli smo da kroz dijalog obezbedimo dodatne garancije za položaj eparhija Srpske pravoslavne crkve u Crnoj Gori, da osiguramo postojeći režim korišćenja crkvene imovine i ostvarivanja verskih prava i sloboda pravoslavnih vernika, odnosno uslove za nesmetano vršenje verske službe od strane njihovih sveštenika”, dodao je Marković.

“U tom smislu, za više od pola godine od stupanja na snagu ovog zakona, verski, imovinsko-pravni i crkveni poredak Mitropolije i ostalih eparhija ostao je nepromenjen! Litije i proteste koje je Crkva organizovala uprkos složenoj, i kako vidimo opasnoj epidemiološkoj situaciji sa koronavirusom, prihvatali smo i prihvatamo kao izraz slobode okupljanja i iskazanog neslaganja sa pojedinim rešenjima i odlukama donetim u demokratskoj proceduri”, naglasio je crnogorski premijer.

Bez obzira na to, kako kaže, razgovori su vođeni strpljivo i posvećeno u okviru delegacija države i crkve, a pored toga i u više navrata, i na najvišem nivou državnih i crkvenih zvaničnika.

“Paralelno, održana je i prva runda razgovora na nivou ekspertskih timova. Tokom svakog od ovih razgovora, ključni i najvažniji zahtev Crkve – što je i poznato javnosti kao i relevantnim međunarodnim adresama – bilo je osiguranje korišćenja verskih objekata nakon okončanja postupka pred nadležnim organima ili sudom, te izmena Zakona u smislu propisivanja isključive nadležnosti parničnog suda za pitanja upisa prava svojine”, istakao je Marković.

“Da pojasnim, nakon donošenja Zakona o slobodi veroispovesti, Srpska pravoslavna crkva nije prihvatala nadležnost istih onih organa uprave kod kojih je decenijama unazad vršila upise prava svojine u svoju korist. Pitanje imovine, podsetiću vas, bilo je na stolu i tokom same rasprave za donošenje Zakona, kad sam na zahtev lidera opozicije, napuštajući skupštinsko zasedanje, prihvatio da se sastanem sa mitropolitom Amfilohijem, pokušavajući da iznađemo rešenje za to pitanje. Ni tada, a ni nakon usvajanja Zakona, nije bilo drugih važnih i otvorenih pitanja od strane Crkve”, rekao je Marković.

“SPC OSTALA PRI PRAKSI DA FUNKCIONIŠE IZVAN PRAVNOG SISTEMA”
Naglasio je da je, kako kaže, “SPC ostala pri ustaljenoj praksi da funkcioniše izvan pravnog sistema, izvan pravila i procedura”.

“A decenijama iza nas to se ogledalo u: neregulisanom boravišnom statusu za sveštenstvo i monaštvo dovedeno sa strane, a koje služi u našim crkvama i manastirima; neregulisanom radnom i penzijskom statusu i stranog ali i domaćeg sveštvenstva; neplaćanju poreskih obaveza za prihode od crkvenih biznisa i poslova; nepoštovanju zakona i drugih propisa Crne Gore; stavu crkvenih velikodostojnika i starešina da država treba da se registruje kod njih”, dodao je Marković.

Naglasio je da odbijanje registracije u demokratskom svetu znači nepriznavanje samog sebe i svog subjektiviteta, neprihvatanje društva i države i nepriznavanje legitimnog društvenog i pravnog poretka.

“Uz žaljenje što nismo uspeli da postignemo dogovor koji je potreban Crnoj Gori, a kojem smo od početka bili posvećeni, koristim priliku da poručim da će Vlada i u budućnosti garantovati verske slobode, osigurati mirno uživanje crkvene imovine. Crna Gora je slobodna i sekularna država, u kojoj, uz poštovanje zakona, nikada i ni na jednom mestu vernicima, verskim službenicima, crkvama i verskim zajednicama ne sme i ne može biti tesno”, poručio je Marković.

 

Naslovna fotografija: mitropolija.com

 

Izvor RTS, 21. jul 2020.