Dž. Galijašević: Uloga mudžahedina u ratu u BiH (1)

Osim što su bili važna moralna i vojna podrška Armiji BiH, njima je sukob u BiH bio izvanredna prilika za prodor u Evropu

Protekli rat u BiH, u cjelokupnom razumijevanju njegovih uzroka, posljedica i značaja, nikad nije tumačen i posmatran u kontekstu globalnih geopolitičkih kretanja i ciljeva zapadnih država i vlada, sa jedne strane, te interesa islamskih zemalja sa druge. Primarno je tretiran lokalno, kao međuetnički sukob na periferiji, sa lokalnim akterima i uzrocima zakopanim duboko u istoriji prostora.

Rat u BiH je, međutim, bio geopolitički projektovan, usmjeravan i održavan i svaki naredni, na ovom prostoru, biće na isti način izazvan i podržan. Zato se pojave koje otkrivaju matricu obavještajnog djelovanja u procesu izazivanja kriza ne smiju potcijenjivati i tumačiti kao isključivo „srljanje“ posvađanih naroda i njihovih političkih i vjerskih elita. Puno je to ozbiljnije.

Uloga zapadnih obavještajnih službi zajedno sa službama moćnih islamskih zemalja (Saudijske Arabije, Turske i Irana) u kreiranju ove nestabilnosti, ali i regionalnih sukoba kako bi se riješio njihov konkretan politički problem i realizovao za njih konkretan i poznat cilj, prilično je potcijenjena. Saudijska Arabija i Iran, a povremeno i Turska, od 1992. godine (i raspada bivše, zajedničke države SFRJ) su u Bosni i Hercegovini prisutne obavještajno, humanitarno, finansijski i politički sa znanjem i uz otvorenu podršku Sjedinjenih Američkih Država, Velike Britanije i Francuske.

Pojava mudžahedinskog pokreta u BiH veže se upravo za taj savez i zajedničko djelovanje, u Avganistanu i Bosni i Hercegovini, moćnih zapadnih sila i prije svega Saudijske Arabije. Uloga osnivača i vođe vehabija i mudžahedina u ratu u Bosni i Hercegovini pripala je bivšem avganistanskom veteranu, „oslobodiocu Kabula“, u stvari multi-milioneru (dolarskom) po zvanju i imenu: šejh Abu Abdulaziz Muntesiba.

Ovog duhovnog vođu, talibanski borci u Avganistanu poznaju pod nadimkom Barbarosa. Šejh Abdulaziz je 1994. godine u listu Al-Sirat Al Mustaqeem predstavljen kao duhovni vođa i komandant odreda El mudžahedin u BiH. U intervjuu o počecima džihada u Bosni i Hercegovini, Šejh Abdulaziz je rekao: „Kada je džihad u Avganistanu završen oslobađanjem Kabula, otišao sam sa četvoricom boraca iz Avganistana u Bosnu da vidim šta se dešava. Želio sam provjeriti istinitost izvještaja zapadnih medija. I tačno, kao što je o tome izvještavano. Tamo su bosanski muslimani progonjeni, mnogi su poklani, a ostali natjerani u izgnanstvo. Čast njihovih žena je ukaljana samo zato što su muslimanke.“.

Veteran avganistanskog rata je iznio procijenu da u BiH nema puno mudžahedina iz arapskih zemalja i da ih je većina došla iz zapadnih zemalja.

Na prisustvo stranih mudžahedina u BiH tokom posljednjeg rata u toj zemlji danas se, uglavnom, gleda kao na poznatu činjenicu koja, uz osobne tragedije desetaka hiljada ljudi i sve ostalo što se događalo u tom ratu, predstavlja tek usputnu epizodu. Međutim, dolazak ratnih dobrovoljaca afro-azijskog porijekla, od kojih neki do 1992. nikada nisu kročili na evropsko tlo niti su čuli za Bosnu, nesumnjivo je zanimljiv fenomen čije su posljedice, na više načina i u drugom kontekstu, u BiH prisutne do danas. Mudžahedinski pokret, kakvim ga danas znamo, nastao je uz zapadnu logistiku tokom desetogodišnjeg rata u Avganistanu, koji je izbio nakon sovjetske okupacije te zemlje 24. decembra 1979.godine.

Kao posljedica raspada Druge Jugoslavije (SFRJ) počinje i rat u Bosni i Hercegovini, a stradanja u tom ratu u muslimanskoj i zapadnoj štampi predstavljaju se kao isključivo stradanje tamošnjeg muslimanskog stanovništva.

Među sljedbenicima učenja oca Al kaide, Abdulaha Azama, jačaju spoznaje o potrebi novog rata po uzoru na avganistanski, kaže Evan F. Kolman, stručnjak za terorizam, savjetnik američke vlade i Federalnog istražnog ureda, te autor knjige Al kaidin džihad u Evropi: Avganistansko-bosanska mreža:

“Rat u Bosni započeo je u pogodno vrijeme za ovaj pokret. Šejh Abdulah Azam bio je nedavno ubijen, njegovi sljedbenici su bili uzdrmani, a pakistanske vlasti su proglasile da je džihad u Avganistanu završen i da više ne žele strane mudžahedine na svojoj teritoriji. Do 1993. su ih sve protjerali. Tokom 1992. i 1993. godine istovremeno se dogodilo više vrlo važnih stvari. Mudžahedinski pokret, koji je nastao u Avganistanu i koji se tamo borio pod budnim okom Abdulaha Azama i Osame bin Ladena, prerastao je iz te početne faze u novu i počeo se boriti za međunarodni džihad, daleko izvan granica Avganistana, baš kao što je to Bin Laden oduvijek sanjao.

Prvo mjesto gdje su nakon toga došli mudžahedini bila je Bosna. Prema toj su zemlji krenuli ljudi, uglavnom s Bliskog istoka, koji o Bosni nisu znali apsolutno ništa. Ne samo da nisu poznavali tamošnju kulturu i jezik, već, kako su kasnije u osobnim ispovijedima priznali, njihovi čelnici nisu imali ni pojma o tome gdje se geografski nalazi Bosna. Nikada ranije nisu za nju čuli i nisu bili sigurni da li je ta zemlja u Sjevernoj ili Južnoj Americi, Evropi ili u Australiji.”

I njemački publicista Jirgen Elsazer tvrdi da je nepobitno utvrđeno da su pojedine zapadne zemlje aktivno pomagale i podržavale dolazak mudžahedina u BiH.

“Amerika isprva nije bila zainteresovana za događaje na Balkanu. Njemačka, Austrija i Vatikan podržali su nezavisnost Slovenije i Hrvatske i ostvarili znatan uticaj u tim zemljama. Srbi su ostali sami protiv svih. Kada se kasnije administracija predsjednika Klintona htjela uključiti u događaje u regionu, savezništva su već bila ostvarena, i nije bilo prostora za Ameriku. Zato je Vašingtonu još jedino preostalo da se osloni na bosanske muslimane i da preko njih pokuša ostati važan igrač na diplomatskoj sceni.

Uz to, saradnja između Sjedinjenih Država, odnosno Centralne obavještajne agencije (CIA) i radikalnih muslimana u Avganistanu je tokom 80-ih godina 20. vijeka bila vrlo uspješna i dovela je ne samo do vojnog poraza Sovjetskog Saveza u toj zemlji nego mu je, zapravo, zadala završni udarac. Zato su se Amerikanci i na Balkanu željeli ponovo osloniti na mudžahedine,” tvrdi Elsazer.

U obavještajnim i političkim strukturama Bosne i Hercegovine još vrlo rano tokom rata vjerovalo se da je dio mudžahedina ubačen u zemlju mimo volje vlade u Sarajevu, sa znanjem i uz pomoć zapadnih bezbednosnih službi. Pretpostavljalo se da je dio njih obavljao obavještajne zadatke, dok su preostali svojim prisustvom i ideologijom trebali ojačati muslimanski karakter manjeg dijela zemlje koji je, po tajnim sporazumima bosanskih susjeda i uz naklonost dijela međunarodne diplomatije, krajem rata trebao pripasti Bošnjacima.

Jedan od prvih mudžahedinskih zapovjednika u BiH, Abu Abdel Aziz Barbaros’ (Riđobradi) izjavio je u intervjuu: “Kriza u Bosni počela je samo petnaest dana nakon zaposjedanja Kabula. Na taj su način potvrđene riječi Poslanika islama da će se džihad nastaviti do Sudnjega dana. U Bosni je počeo novi džihad i pošli smo tamo kako bi njegovu (Alahovu, op. a.) riječ učinili ‘vrhovnom’, ali ne za postizanje nekog nacionalnog, plemenskog ili grupnog osjećanja ili interesa“.

Slične teze Barbarosa je ponovio i u britanskom Sandej tajmsu.

Prvi mudžahedini, “sveti ratnici” ili “islamski dobrovoljci”, došli su u Bosnu i Hercegovinu već u februaru 1992. kako bi pomogli “ugroženoj braći i sestrama muslimanima” u borbi za islam kao društveni poredak. Riječ je o islamskim fundamentalistima, profesionalnim ratnicima i plaćenicima, ali i borcima u džihadu koji su u BiH dolazili iz različitih zemalja. Iranski mudžahedini došli su među prvima, slijedili su ih mudžahedini iz Saudijske Arabije, Palestine, Jordana, Jemena, Avganistana, Katara, a najviše vojnog iskustva i znanja imali su oni iz Egipta, Alžira, Maroka i Tunisa.

Pripadnici libanskog Hezbolaha, koji su takođe imali vojno iskustvo, angažovani su da u kampu Pogorelici pored Fojnice obučavaju vojnike, policajce i obavještajce u Armiji BiH. S koliko ih je spremnosti dočekala politika Alije Izetbegovića pokazuje zanimljiv podatak: 104. mudžahedina, “sveta ratnika”, dobila su prije proglašenja ratnog stanja u BiH državljanstvo Bosne i Hercegovine, pasoše i lične karte, ne samo mimo zakonske procedure nego i prije nego što je bilo koja zemlja, Evropska zajednica ili SAD, priznala državu Bosnu i Hercegovinu!

Preko Zagreba i Splita, dolazak mudžahedina bio je dobro organizovan: stizali su u Zagreb, pa u Split, a odatle su humanitarnim konvojima odlazili do sabirnih centara u Travniku i Zenici. Jedan od njih, Abu Hamza, svjedoči da su na poziv reisa Mustafe Cerića došli braniti “braću muslimane” i da je za njega “Alija Izetbegović zapovjednik svih mudžahedina”.

Osim što su bili važna moralna i vojna podrška Armiji BiH, njima je sukob u BiH bio izvanredna prilika za prodor u Evropu. Najveći broj mudžahedina dolazio je s motivom da BiH treba postati islamska država. Smisao njihove borbe sažeto je iznio Sudanac Elfatih el Hasanein: „Bosna na kraju mora biti muslimanska, jer ako se to ne dogodi, cijeli rat nema smisla i bio bi vođen nizašta“.

Hasanein je, inače, osnivač i direktor Third World Relief Agency (TWRA, Agencija za pomoć Trećem svijetu), koja je osnovana 1987. u Beču kao humanitarna organizacija za muslimane. Preko nje se od 1992. finansirala i organizovala nabavka oružja za Izetbegovićevu Armiju BiH. Novac iz islamskih zemalja dolazio je preko Die Erste Österreich Bank u Beču.

Ista se osoba na drugim mjestima pominje i kao dr Al-Fatih Ali al-Hassan, odnosno kao Elfatih Hasanein-omal-Fatih.

Govoreći o aktivnostima TWRA, Elfatih Hasanein je u intervju časopisu Gazi Husrev-beg (Sarajevo, 1994) rekao kako vjeruje da “Bosna, na kraju, mora biti muslimanska Bosna, inače će sve izgubiti smisao i rat će biti uzaludan”. Ustvrdio je kako je rat pomogao buđenju islama među sekularnim bosanskim muslimanima i založio se za uvođenje odgovarajućih metoda za širenje “ispravnog učenja islama među bosanskim muslimanima.” (Opširnije o ovome: John Pomfret, “How Bosnia’s Muslims Dodged Arms Embargo: Relief Agency Brokered Aid From Nations, Radical Groups”, Washington Post, 22. 9. 1996.)

Barem jedan od pet arapskih mudžahedina ubijenih na kontrolnom punktu Hrvatskog vijeća obrane kod Žepča, 14. decembra 1995., imao je akreditaciju TWRA-e.

Tokom samo jednog mjeseca 1992., na račun TWRA-e u Erste banci položeno je 20 miliona dolara. U oktobru iste godine, zvaničnik vlade Saudijske Arabije došao je u sjedište banke u centru Beča s dva kofera gotovine i uložio na račun TWRA-e pet miliona dolara. U periodu 1992-1995., na taj je račun najviše donacija stiglo iz Saudijske Arabije, Irana, Sudana, Turske, Bruneja, Malezije i Pakistana. Po godinama: 1992. – 80 miliona dolara, 1993. – 231 milion, 1994/95. – 39 miliona, 1996. – 500.000 dolara. Priliv novca se smanjio u 1994. i 1995. jer je u to vrijeme, uz znanje Sjedinjenih Američkih Država, otvoren kanal kroz Hrvatsku za dopremu, uglavnom iranskog, oružja za Armiju BiH.

Prva velika operacija koju je izvela TWRA bila je doprema velike količine oružja i municije (oko 120 tona sovjetskih pušaka, minobacača, mina i municije iz preostalih zaliha nekadašnje Istočne Njemačke), iznajmljenim ruskim avionom iz Kartuma u Sudanu, na aerodrom u Mariboru (Slovenija), u septembru 1992. Teret je bio prijavljen kao “humanitarna pomoć”. Dio oružja prevezen je do Tuzle i Zenice iznajmljenim transportnim helikopterima rusko-američke kompanije Eco-Trade, koji su se snabdijevali gorivom u Splitu. (J. Pomfret, “How Bosnia’s Muslims Dodged Arms Embargo.)

U isporuke oružja i dovođenje dobrovoljaca iz islamskih zemalja, u dužem periodu rata, po nekim je izvorima bila uključena i pakistanska obavještajna služba ISI (Inter-Service Intelligence). Opširnije u: Michael Chossudovsky, “Osamagate”, Center for Research on Globalisation, University of Ottawa, 9.10.2001. Dostupno na ovom linku. (Vidi i: Esad Hećimović, “Britanski MI6 vrbovao je Pakistance u Armiju BiH”, BH Dani, br. 486, 6. 10. 2006.) Značajnu ulogu u dovođenju islamskih dobrovoljaca u BiH odigrala je i tzv. alžirska veza. Navodno “na direktan zahtjev Osame bin Ladena”, član Oružane islamske skupine (GIA), Kamr Ad Din Kirbani doselio se u Zagreb krajem 1991., kako bi osnovao humanitarnu agenciju Al-Kifah. Tokom rata u BiH, ona je korišćena kao jedan od kanala za ubacivanje članova GIA-e u BiH. (Videti: Associated Press, 19. 4. 2006.)

Uz Elfatiha el Hasaneina u upravnom odboru TWRA-e bili su istaknuti čelnici Stranke demokratske akcije (SDA): Hasan Čengić, Husein Živalj (tadašnji ambasador BiH u Beču) i Irfan Ljevaković, za kojeg austrijski istražitelji vjeruju da je bio jedan od glavnih zagovarača dovođenja “islamskih boraca” u BiH kao humanitarnih djelatnika i da je nakon sklapanja Dejtonskog sporazuma, kao visoki zvaničnik, pretežno bošnjačke, Agencije za informacije i dokumentaciju (AID), omogućio borcima iz islamskih zemalja da ostanu u BiH.

Vrlo važnu kancelariju TWRA, onu u Zagrebu, vodio je Faris Nanić. Šef jedne zapadne obavještajne službe izjavio je za Vašington post da su ljudi koji su radili za TWRA-u formirali ćeliju koja želi približiti Bosnu radikalnim bliskoistočnim islamskim pokretima. “Ne vjerujemo da je to ono što većina bosanskih muslimana zbilja želi, ali TWRA je tim ljudima dala novac, uticaj i moć. Odvela je njih i njihove ideje vrlo daleko”, izjavio je taj obavještajac. (Videti u: John Pomfret, “Bosnian Officials Involved in Arms Trade Tied to Radical States”, Washington Post, 22. 9. 1996.)

 

NASTAVIĆE SE…

 

Autor Dževad Galijašević

 

Naslovna fotografija: Getty Images

 

Izvor Srpski stav, 22. februar 2021.

 

BONUS VIDEO:

Pratite nas na YouTube-u